اسكندر بيگ تركمان
672
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
آمد و رفت كارى نساخته بود و دروغى چند بيفروغ بپادشاه روم غرض نموده بخاطر آورد كه شايد بگفتگوى صلح و صلاح كارى بسازد . سليمان بيك محمودى حاكم خوشاب را كه بپايهء سرير اعلى آمده رتبهء خانى يافته بود وسيله ساخت كه كتابات باعتماد الدوله حاتم بيك وزير و اركان دولت قاهره نوشت كه همان مصالحهء سابق از طرفين ملحوظ بوده حضرت اعلى شاهى ظل اللهى روى توجه بجانب عراق آورند و از امورى كه از هر دو طرف صدور يافته اغماض شود كه اين خود امرى بود دور از كار و آرزوئى خارج از دايرهء عقل و اختيار جمعى از كوته خردان پست همت بنا بر آسودگى خاطر و فراغت طلبى گفتگوى صلح بدين طريق مينمودند كه دار السلطنه تبريز و محالى كه درين طرف آب ارس واقع است و بحيطه تصرف درآمده به تصرف قزلباش گذاشته مضايقه ننمايند و محال آنطرف آب از ايشان بوده از جانب قزلباش تعرضى بدان نرود و فاصله بين الجانبين رودخانه ارس باشد هيهات هيهات : مصراع فكر جانان ديگر و سوداى عاشق ديگر است همت بلند شاهى و تهمت ارجمند پادشاهى مصروف بر آنست كه كل ممالك و بلاد قلمرو شاه جنت مكان عليين آشيان كه در حين مصالحه آن حضرت با سلطان سليمان خواندگار روم داخل سنور قزلباش بوده بدستور بحيطهء تسخير و تصرف درآورده نيم ذرع از زمين داير و باير متعلقه بشاه جنت مكان در تصرف ديگران نگذارند و تا ممكن و مقدور است بر سر آن تلاش نمايد و جواب كتابات بدينطريق نوشته شد . اما آن مقدمات كه مسطور گشت جمعى هرزه درايان بيهده گويا ملازم سليمان بيك بزبانى گفتگو مينمودند و جغال اغلى كه هنوز از بادهء نخوت و بزرگى سرگرم بود ديگر باره سليمان بيك را تكليف كرد كه يك مرتبه ديگر كس فرستاده تذكار مقدمهء سابق نمايد در اين مرتبه جواب صريح نوشته شد كه در خدمت اشرف احدى از مقربان و مخصوصان بساط قرب و عزت را جرأت اظهار اين حكايت نيست ارباب خرد از اين گفتگوها استدلال مينمودند كه جغال اغلى باصابت رأى و حسن تدبير شهرت كاذب كرده بوده و او را اصلا از خرد بهره نيست چه هر گاه پادشاه ذيجاهى با كمال خردمندى و فطرت عالى بطلب ملك موروث برخاسته كمر همت بحصول اين مطلب عليا چست بسته باشد اين گونه مقدمات بميان آوردن لعب كودكان و شيوه ناخردمندان است . القصه چون اراده و تقدير ملك قدير نوعى ديگر بود اثرى بدين مراسله و آمد و رفت مترتب نشده و از جانبين تمشيت اين مهام حواله بمشيت الهى شد كه از نهانخانهء غيب چه صورت روى نمايد و قلم تقدير حضرت حى قدير بچه كيفيت چهره مقصود گشايد . ذكر بدست درآمدن قلعهء زمينداور گرمسير قندهار كه در اين سال باراده و تقدير قادر مختار جل ذكره بوقوع پيوست از سوانح اين سال مبارك فال بدست درآمدن قلعهء بست است شرح اين سرگذشت آنكه