اسكندر بيگ تركمان
860
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
آمده كه ملاحظهء وقت نمايد در بازگشتن از پاى فتاده بىآنكه مهلت سخن گفتن يابد دعوت حق را اجابت نموده مرغ روحش از قفس بدن پرواز نمود جناب مولانا در كمالات نفسانى و تقوى و پرهيزگارى و ترك مستلذات دنيا درجهء عالى داشت از مأكول و مشروب بسدرمق قناعت نموده اكثر ايام صايم بود و بشورباى بىگوشت افطار ميكرد و قريب بسى سال در نجف اشرف و كربلاى معلى ساكن گشته در خدمت مجتهد مغمور مولانا احمد اردبيلى بسر برده از خدمتش اكتساب فضايل و استفاده مسائل مينمود و گويند كه از مولاناى مذكور اجازت نماز جمعه و جماعت و تلقين مسائل اجتهادى يافته بود در روز وفاتش آواز ناله و نفير صغير و كبير خلايق باوج آسمان ميرسيد اشرف و اعيان سعى مينمودند كه به تيمن و تبرك دستى به زير جنازهء مغفرت اندازهاش رسانند از غلوى خلايق ميسر نميشد در مسجد جامع عتيق صفاهان به آب چاه غسل داده در همانجا ميرمحمد باقر داماد و ساير فضلاء و علماء نماز كردند چند روز در مزار فايض الانوار امامزادهء واجب التعظيم و التسجيل امامزاده اسمعيل عليه و آبائه التحية بود از آنجا نقل كربلاى معلى شد ارباب استعداد تاريخهاى مرغوبه در سلك نظم كشيدند : مير صحبتى تفرشى « آه و آه از مقتداى شيعيان » يافته ، ديگرى گفت : « حيف از مقتداى ايران حيف » ، شيخ محمود نام عرب جزايرى : « مات مجتهد الزمن » يافته بود . فوت محمد بيك بيگدلى ديگرى از متوفىها محمد بيك بيگدلى شاملو است كه از مقربان بساط اقدس و مجلسيان اشرف بود در مازندران بيمار شده حكيم سلمان شيرازى معالج او بود اما بمعالجهء او عمل نمينمود غايبانهء حكيم بسخن ترك طبيبان عمل كرده اغذيهء نامناسب به كار ميبرد و پرهيز نميكرد رفته رفته مرض روى باشتداد نهاد تا آنكه در اول زمستان بجهان جاويدان شتافت حضرت اعلى از عواطف خسروانه متوجه تكفين و تجهيز گشته نعش او را بمشهد مقدس فرستاده در روضهء متبركه مدفون گرديد و در پرسش و تسليه بازماندگان نوازش بظهور آوردند . مشار اليه صاحب ثروت و مكنت بود املاكى كه داشت وقف خيراتى كرده بود چون فرزندى نداشت متروكاتش حسب الارث شرعى ببرادر اعيانى او حيدر سلطان ايشيك آقاسى حرم عليه عالى تعلق گرفت .