اسكندر بيگ تركمان

مقدمه 13

تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )

تشكيلات ادارى و سپاهى و مسائل مالى و شرعى آن عهد است كه در تدوين و تأليف تاريخ اجتماعى ايران به كار خواهد آمد . فايدهء ديگر اين كتاب ضبط وقايع مربوط بتاريخ ملل همسايه و مجاور ايران مانند عثمانيها ، گرجيها ، سلاطين تيمورى هند و اتراك و تركمانان ماوراء النهر مىباشد كه بعضى از اين وقايع در جاى ديگر مضبوط نيست . فايدهء ديگر اين كتاب ترجمهء احوال دانشمندان و علماء و سران سپاه و رجال حكومت و نقاشان و خوشنويسان و شاعران و مطربان عهد صفوى است . فايدهء ديگر اين كتاب اطلاعات مربوط به طوايف و قبايل و عشاير ساكن ايران در آن عهد است كه امور دولتى و سپاهى غالبا در دست آنان بود و مناصب ديوان بيگى و امير الامرائى و وزارت و وكالت ( بمعنى مرسوم آن عهد ) به آنان اختصاص داشت . فايدهء ديگر اين كتاب وجود بسيارى از لغات و اصطلاحات مهجور و نادر است كه در عهد ما به كلى فراموش شده و بوسيلهء چنين كتابهايى مضبوط و محفوظ مانده است ( نگاه كنيد به دو فهرست آخر كتاب ) . فهرست تاريخ عالم آرا روزى كه مدير محترم مؤسسهء مطبوعاتى امير كبير استخراج اعلام مختلف كتاب تاريخ عالم آراى عباسى را ( از روى چاپى كه آغاز كرده بود ) از من خواست بيدرنگ پذيرفتم . دو علت موجب شد كه به اين كار دشوار و طولانى ، اما بسيار سودمند ، تن دادم . نخستين علت آن بود كه بالاجبار سراسر اين كتاب مفيد و مهم را براى يك بار ميخواندم و از آن فوايد بسيار