بيت وقوع كربلا تسكين دردم ميدهد ورنه * دلم در حسرت تبريز ويرانتر ز تبريز است نواب سكندر شأن و شاهزادهء عالميان مير جعفر ولد مير راستى محتسب الممالك را امر فرمودند كه چند روز اوقات صرف تكفين و تجهيز قتيلان نموده بدفن كشتگان پردازند و كوچه‌ها و محلات را از لوث روث و لاشه ستوران كه از فقدان عليق سقط شده بر روى يكديگر ريخته بود پاك كردند و مردم تبريز كه بقراء و مزارع پراكنده شده بودند بتدريج به شهر آمده خانه‌هاى خود را ويران و از ذخاير و دفاين نشان نديدند امراء و اركان دولت و ارباب مناصب و غيرهم هر يك در منزلى فرود آمده بودند فى الجمله تعميرى كه محل سكنى تواند بود نموده شهر تبريز بسعى اعزهء اردو و اهالى تبريز فى الجمله تعميرى يافته در آن زمستان قشلاق همايون در آن بلدهء جنت - نمون واقع شد . ذكر محاربه قلعه تبريز و قضايا كه تا آخر اين سال در پاى قلعه و حين محاصره دست داد به حكم تقدير خالق عباد چون ارادهء ازلى و مشيت لم يزلى به آن تعلق گرفته بود كه خطهء فرح انگيز تبريز به تصرف روميان درآمده خرابى بسيار در آن بلدهء طيبه راه يابد و اهالى آنجا كه چند سال بفراغت و عافيت گذرانيده سرمست باده غرور و نخوت بودند از وطن جلا شده بانواع شدايد و محن گرفتار آيند و از ناشناسى اختلال احوال آن گروه عبرت افزاى عالميان گردد در زمان دولت و جهانگشائى اختر برج كامرانى و اقبال اعنى شهريار بيهمال ستوده خصال حضرت اعلى شاهى ظل اللهى كه امروز تخت فيروز - بخت ايران از وجود فايض الجود رفعت آسمانى و زينت دو جهانى دارد آن اختلال روى بانحطاط آورده منزهات آن روضهء دلگشا كه از خس و خار حوادث از نزاهت و خرمى افتاده بود بيمن اقبال آن تأييد يافته حضرت ذوالجلال به تصرف اولياء دولت بيزوال درآمده ظلمت آباد فتن و فتور بمشعلهء تيغ آتشبارش روشنى يافته پرتو انگيز عالم امن و سلامت گردد و لهذا هر چند [ 232 ] در آن زمان بسعى و اهتمام در دفع اين حادثه بيشتر گردند كمتر نتيجه داد و بعضى امور كه در پردهء خفا مستور بود بحيز ظهور ميآمد كه امر لايق را عايق ميگشت بالجمله چون اردوى همايون در تبريز نزول نمود امراء عظام اطراف و جوانب قلعه را به نظر احتياط درآورده چند جا سيبه تعيين كردند جانب شرقى كه طرف ميدان صاحب آباد و مسجد حسن پادشاه است سيبه نواب جهانبانى و ملازمان خاصهء آن حضرت و على قليخان فتح اغلى و اتباع و جماعت تبريز قرار يافت در جانب قبلى كه طرف محله صحاران ده تجويه است يك سيبه بقورچى باشى و قورچيان و بعضى امراء تعلق گرفت و يك سيبه بشاهرخ خان و طايفهء ذوالقدر متعلق گشت محمدى خان تخماق و تابينان امام قليخان قاجار و مردم قراباغ نيز متعهد يك سيبه شدند . اما دو طرف قلعه كه جانب غربى و شمالى بود خالى ماند كه جهت قلت لشكر محاصره