اسكندر بيگ تركمان
284
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
رسانيد كه عليقلى خان و امراء و اتباع كه در بلدهء فاخرهء هرات بودند در ركاب مقدس شاهزادهء جهان ستان اعنى حضرت اعلى شاهى ظل اللهى از شهر بيرون آمده در غوريان رحل اقامت انداختهاند از كيفيت و كميت لشكر استفسار شد زياده از هفت هشت هزار نشان نداد ميرزا سلمان و امراء را محل استعجاب گشت كه با اين مايه مردم چگونه بمقابلهء عساكر نصرت نشان كه ده برابر ايشانند توانند آمد و چه معاونت بمرشد قليخان توانند كرد خواجهء مذكور تقرير نمود كه مطلب ايشان از اين بيرون آمدن آنست كه موكب همايون بعزم رزم ايشان از پاى قلعهء تربت كوچ كرده مرشد قليخان از تنگناى محاصره خلاصى يابد چون موكب اقبال پادشاهى بغوريان قريب گردد كوچ كرده خود را بقلعهء هرات رسانند چه ظاهر است كه هر گاه قلعهء تربت در شش ماه مفتوح نگردد تسخير قلعهء سپهر اساس هرات كه از قلاع مشهورهء آفاق است در عرض يكسال ميسر پذير نخواهد بود و لشكر عراق را به جهت استيلاء روميه و مشاغل عظيمه سرحد آذربايجان مجال توقف خراسان نيست بالضروره مهم دلخواه تمشيت خواهد يافت و اين تدبير در نظر عقلاء پسنديده نمود . اما چون مقدر الهى خلاف آن بود صورت ديگر روى نمود مفصل اين مجمل آنكه ميرزا سلمان و هواخواهان نواب جهانبانى خصوصا اسمعيل قليخان كه با عليقليخان به جهت قتل ولى خليفه پدر او خصومت ميورزيد و وليخان تكلو و اعيان آن طبقه كه با طايفه شاملو و استاجلو عداوت قديم داشتند بعد از تعارف بر احوال امراء عباسى انديشه نمودند كه چون عليقليخان هنوز از كوچ كردن اردوى ظفر قرين از پاى قلعه تربت مطلع نيست عنان عزيمت بجانب غوريان معطوف داشته بر سبيل ايلغار خود را بايشان رسانند كه شايد ذات مقدس آن حضرت و عليقلى خانرا بدست آورند چه محتمل بود كه هر گاه خبر برخاستن از پاى قلعهء تربت بعليقليخان رسد باحتمال آمدن بجانب هرات در غوريان توقف ننموده خود را به شهر هرات انداخته به تهيه اسباب قلعه دارى پردازد فى الفور اين مقدمه را با نواب جهانبانى در ميان نهاده تأكيد نمودند كه همان روز با والد نامدار قرار ايلغار دهد و يك لحظه تأخير جايز ندارد و نواب جهانبانى در مجمع امراء اظهار اين اراده در خدمت نواب سكندر شأن كرده بايلغار عازم و جازم گشتند و امراء و اركان دولت از بيم مفتريان لب محاربه لشكر عراق و خراسان در غوريان و انهزام خراسانيان از گفتگوى ممانعت بسته سر رضا جنبانيدند در همان مجلس وليخان تكلو با جمعى ديگر از امراء تركمان و تكلو و غيرهم بچرخچى گرى معين شدند و اين خبر در اردو شايع گشته لشكريان بتنعيل اسبان و سرانجام ضروريات ايلغار پرداختند درياى لشكر چون بحر اخضر در تموج آمده امراء عظام طوعا او كرها در ركاب اشرف نواب سكندر شأن و شاهزادهء عالميان روى به راه آورده تا كنار تير پل لحظهء از شبگير و ايوار نياسودند و آن مسافت بعيد را در سه شبانروز طى نموده صبح روز چهارم كه هنوز زمانه ملبس به لباس عباسيان بود قراولان لشكر ظفر قرين بكنار تير پل رسيدند و قراولان اردوى عليقلى خان واقف گشته خبر ورود لشكر رسانيدند عليقلى خان در آن حال حمل بر كذب آن خبر نمود زيرا كه لشكر عراق را در پاى قلعهء تربت گمان داشت و از آنجا تا كنار پل مسافت بعيد بود . اما چون صبح كاذب طليعهء صبح صادق گشت غلغله عبور لشكر از كنار تير پل برخاست عليقلى خان و امراء رفيق او سوار شده چرخچى قرار داده قول و دست راست و دست چپ آراسته مستعد رزم و پيكار گشتند و اردوى خود را كوچانيده بر سر پا بازداشتند از اين طرف لشكر ظفر اثر بعضى از سرپل عبور نموده بعضى