اسكندر بيگ تركمان
146
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
در درگاه معلى شاهى بسر برده منظور نظر مرحمت گستر حضرت شاه جنت مكان بود و همه روزه جمعى كثير از طلبهء علوم معقول و منقول بمدرس آن جناب حاضر گشته استفادهء علوم مينمودند و از افادات عليهاش مستفيد و بهرهمند مىگشتند حاشيه بر الهيات تجريد نوشته سخنانش موثق بر طلبه علوم است . مير رحمة الله پيشنماز از سادات نجف اشرف و فضلاء عصر بود در درگاه معلى منصب پيشنمازى داشت مورد شفقت شاهانه و مشمول اعزاز و احترام خسروانه بود بغايت متقى و پرهيزگار شعر عربى را بسيار خوب ميگفت ، در علم فقه و تفسير و حديث مرتبه عالى داشت ، شاگرد بيواسطهء مجتهد مغفور شيخ زين الدين عليه الرحمه بود و اكثر [ 109 ] اوقات شريفش صرف درس و بحث ميشد و از افاده خالى نبود . مير علاء النبى : از سادات مرعش در دار السلطنهء قزوين و در درگاه معلى بعضى اوقات قاضى معسكر ظفر اثر بود بعد از فتح گيلان بمنصب صدارت آن ولايت بين الاقران ممتاز بود جامع كمالات صورى و معنوى و در علم اصول و رجال سرآمد روزگار خود و محدث خوب بود بغايت خوش صحبت و بذلهگو و مطبوع الطبايع و هميشه در مجلس بهشت آئين زياده از ديگران بشرف مكالمه و همزبانى اشراف اختصاص مييافت و با كمال تقوى و پرهيزگارى از جمال ظاهر نيز حظ وافر داشت و بهمزبانيهاى بىتكلفانه و شكفته طبعى سرور افزاى خاطر ارباب ادراك و هم صحبتان بود . مير محمد مؤمن استرابادى : از سادات عظام استراباد و خواهرزاده مير فخر الدين سماك است بسيار فاضل و متدين و نيكو اخلاق و صاحب طبيعت گاهى بنظم اشعار ملتفت شده قصايد و غزليات و رباعيات مرغوب دارد در صلاح و تقوى درجهء عالى داشت . حسب الفرمان حضرت خاقان بتعليم شاهزادهء مغفور پرداخت و زمان استيلاء اسمعيل ميرزا توقف ايران نياورده بجانب هند دكن رفت . از ولات عظام دكن بنابر وقوع تشيع سلسله عليهء قطب شاهيه ملازمت محمد قلى قطب شاه اختيار نموده در آن سلسله بغايت معتبر گرديد و مرتبهء وكالت و پيشوائى يافت و اكنون كه اين صحيفه تسويد مييابد و سنهء هجرى به خمس و عشرين و الف رسيده در قيد حياتست و مستحقين هر ديار بوسيلهء جناب ميرزا بسلسله عليهء انتفاع مييابند . مير محمد باقر داماد : حضرت مير خلف صدق مرحوم سيد محمد داماد استرابادى است و دختر زادهء مجتهد مرحوم مبرور شيخ على عبدالعالى پدرش بدينجهت بداماد اشتهار داشت . بحدت فهم و جودت طبع اتصاف دارد و در صغرسن در مشهد مقدس معلى واقع شده و در خدمت مدرسان و افاضل سركار فيض آثار اكتساب علوم نموده در اندك زمانى ترقى عظيم كرد . در زمان نواب سكندر شأن باردوى معلى آمده بصحبت علماء و افاضل درگاه معلى مشرف گشته مدتى بامير فخرالدين سماك استرابادى و ساير دانشمندان مباحثات نموده در علوم معقول و منقول سرآمد روزگار خود گشت و اليوم نيز بر اشراقات انوار فضايل و كمالاتش ساحت آمال طبقهء علوم درخشان و لمعات كوكب طبع آفتاب مثالش بر عالميان تابان است و از تاريخ ارتحال حضرت شاه جنت مكان الى