فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى
349
تاريخ عالم آراى امينى ( فارسى )
شفقت « 1 » بر آن جماعت ، ما را به فحواى قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى [ 42 / 23 ] دعوت مىنماييد و دست تضرّع و نياز « 2 » به دعاى نَجِّنِي وَ مَنْ مَعِيَ [ 26 / 118 ] مىگشاييد « 3 » . وظيفه آنكه شما اسامى جماعتى كه دانيد ، قطع سيورغال ايشان سبب وزر و و بال است ، مفصّل فرماييد ، تا از عموم استغراق شدّت و عسر إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ [ 103 / 2 ] به استثناى إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ [ 103 / 3 ] بر ساحل نجات مانند و محاسبان خرده بين كه در احصاها وصف الحال ايشان لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها [ 18 / 49 ] است ( 185 - ر ) نامهء اقْرَأْ كِتابَكَ [ 17 / 14 ] بر ايشان نخوانند . كمينه گفتم مقصود تعميم نعمت رفاهيّت است نسبت به انواع انسان ، نه تخصيص نفس و اقارب خويش به نوالهء لطف و احسان . و آنچه در باب اقارب و احباب فرمودند به حمد اللّه [ كه ] بزرگ اقارب اولى المآرب كمينه در شيراز ، عالى جناب شريعت پناه ، مقتداى اكابر عالم ، خلف خلفاى عجم خواجه نظام الملّة و الدّين احمد صاعدىست كه نور رأى ثاقبش در دياجير مشكلات نعم الدّليل و وفور مواهبش هزار درويش [ و درمانده ] را ضامن و كفيل است ، نه همانا كه « 4 » بزرگى او به خردهريز تصدّقات « 5 » محتاج و بازار زندگانيش از متاع غير غالى زر سيورغال با رواج باشد . غرض از اين كلام عرض حال حقيران مستهام بود و شما كه جز تخت جا نكرده و غير جام مالامال دولت و اقبال نخوردهايد . شدّت افتراس اضراس « 6 » گرگان « 7 » و [ حدّت ] « 8 » ذواق چماق تركان « 9 » چه دانيد ! قطعه « 10 » هميشه اوج حشمت داشتى جا * دمى در دهر ، پستِ كس نبودى تو حال زيردستان را چه دانى * كه هرگز زير دستِ كس نبودى
--> ( 1 ) . P : منفعت . ( 2 ) . P : نهار . ( 3 ) . P : كتابيه . ( 4 ) . P : همان كار . ( 5 ) . P : ريزهء صدقات ، K : خردهاى ريزهء . ( 6 ) . F : احراس ، K : اخراس . ( 7 ) . F : كوكان . ( 8 ) . PF : لذّت ، K : سورت ، با توجه به فحواى عبارت تصحيح شد . ( 9 ) . P : تركمان . ( 10 ) . P : شعر .