روشنى كه ابطال الباطل در كاسان ماوراء النهر نوشته شده ، سخن خود نويسنده است در مقدّمهء كتاب كه مىگويد : فاضطرّنى حوادث الزّمان الى المهاجرة عن الاوطان و ايثار الاغتراب و توديع الاحبّة و الاخوان و ازمعت الشخوص من وطنى اصفهان حتّى حططت الرحل بقاسان عازما على أن لا يأخذ جفنى الغرار و لا يضاجعنى الارض بقرار حتى استوكر مربعا من مرابع الاسلام لم يسمعنى فيه الزّمان صيت هؤلاء اللئام و استوطن مدينة اتخذها دار هجرتى و مستقر رحلتى تكون فيها السنة و الجماعة فاشية و لم يكن فيها شيئ من البدعة و الالحاد ماشية و اتمسك بسنة النبى الرصين و اعبد ربّى حتى يأتينى اليقين . . . فلما استقر ركابى بمدينه قاسان اتّفق لى مطالعة كتاب من مؤلفات المولى الفاضل جمال الدّين بن المطهر الحلّى غفر اللّه ذنوبه . . . « 1 » از فحواى سخن قاضى نور اللّه شوشترى در احقاق الحقّ كه آن را در پاسخ ابطال الباطل نوشته ، بوضوح پيداست كه فضل اللّه كتاب مذكور را در قاسان ماوراء النهر نوشته و آن را به شايبك خان تقديم داشته است : لأنّه كتب هذا الكتاب في بلدة قاسان من بلاد ماوراء النهر عند فراره عن السلطان الاعظم شاه اسمعيل الحسينى الصفوى انار اللّه برهانه كما قرّره في اوّل الكتاب متحفا لكتابه الى شاه بيك خان و الى تلك البلاد . . . « 2 » در اينكه آيا ابطال الباطل در سال 909 / 1503 ، تأليف شده ، جاى شك و ترديد باقى است . گمان مىرود كه كتاب پس از تصرّف هرات ( 913 / 1507 ) به دست محمّد خان شيبانى در كاسان نوشته شده و بعدها از سوى نسّاخ در تاريخ تأليف آن جرح و تعديل صورت گرفته است . همانسان كه پيش از اين اشاره شد ، سلطان يعقوب در سال 896 / 1490 ، از دنيا رفت و فرزند خردسالش بايسنغر جانشين او شد كه تقريبا بلافاصله با تجزيهء پادشاهى آق قوينلو بر كنار شد . فضل اللّه به سبب نظريات مخالفى كه در تاريخ عالم‌آراى امينى دربارهء شيخ حيدر و شيخ جنيد ، پدر و جدّ شاه اسماعيل صفوى ابراز كرده بود ، ناگزير از مسير

--> ( 1 ) . احقاق الحقّ ، ج 1 / 25 . ( 2 ) . همان .