فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى
110
تاريخ عالم آراى امينى ( فارسى )
هويداى صور امكانى . بيت « 1 » آن كه ز مقصود وجود اوّل است * آيت مقصود به دو مُنزَل است سرور شاهان به تواناترى * نامور دَور به داناترى رايت افراز صبح صادق عدل و داد ، نگون ساز سنجق « 2 » شام ظلم و بيداد ، تازه بهار كهن بستان جهان اختراع ، بلند نهال باغ مينو رنگ ابداع ، غايت امانى مبادى مجرّدهء روحانى ، آيت رحمت بىغايت رحمانى . بيت خجسته ذات شريفش به صورت بشرى * « تبارك اللّه » « 3 » گويى كه رحمتىست جسيم ظلّ اعلى سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى [ 87 / 1 ] مظهر اسماى : وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ [ 2 / 31 ] اعنى : اعلى حضرت حضرت اعلى ، اعلى معالم السّلطنة الشّمّاء باعلاء أعلام خلافته و ارسى « 4 » مبانى الايالة « 5 » القعساء بأرساء اساس رحمته و رأفته ، طغراى شَدَدْنا مُلْكَهُ وَ آتَيْناهُ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطابِ [ 38 / 20 ] كشيده و هر خط از خطوط كفّ عظيم الشّرفش را تمثال زمام تملّك ملك جهانى گردانيده . هر گوهر شب چراغ از تاج وهّاجش كوكبى كه بىسرگردانى به بلاد آمال و امانى ( 58 - پ ) راه نمايد و هر لعل آبدار از منطقهء دلگشايش نگين سليمانى كه چون كمر بندد « 6 » ، سليمان جهانى پيشش كمر گشايد . نظم « 7 » خنده زنان از كمرش لعلِ ناب * بر كمرِ لعل كش آفتاب با كفش اين چشمهء سيماب ريز * خوانده چو سيماب گريزا گريز « 8 » [ هر ] بارقه از حسام خونريزش نشترى كه به فصد « 9 » حبل الوريد هر جبّار عنيد هيجان مواد
--> ( 1 ) . P : شعر ( 2 ) . K : سنجوق ( 3 ) . اشاره دارد به سورهء 23 / 14 . ( 4 ) . F : وارث ( 5 ) . F : الامه ( 6 ) . P : كمربند ( 7 ) . PK : شعر ( 8 ) . P : گزيرا ( 9 ) . P : قصد