سيد ظهير الدين مرعشى
مقدمه 59
تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ( فارسى )
قابوس است . در محل صفحهء 81 كتاب ابن اسفنديار هرگز عبارتى موجود نيست كه به معاصر بودن يزدادى با شمس المعالى يا زيستن او در دستگاه امير مشار اليه دلالت داشته باشد « 1 » . فقط مؤلف مذكور مىنويسد : و امام ابو الحسن يزدادى جمعى ساخته است از الفاظ او ، و آن را قراين شمس المعالى و كمال البلاغه نام نهاده . . . » « 2 » . از اين عبارت هيچگونه ادعاى « مستر ريو » استنباط نميشود تنها چيزى كه منشأ اين ادعا مىتواند شد آنست كه مستر ريو عبارات و خطابات ابو اسحق را كه از سهو كاتبين قاتى عبارت يزدادى شده است منسوب به يزدادى تصور كرده و از عبارات تجليل و تفخيم او استنباط نموده است كه او يكى از حواشى و درباريان قابوس بوده است . 5 - در شرح حال « گاوباره » پس از ذكر استقرار تسلط وى مىنويسد : « و اين در سال سى و پنج از تاريخ عجم بود كه به نو نهاده بودند » « 3 » . دربارهء اين تاريخ عجم مىگويد به نو نهاده بودند دو احتمال مىتوان داد : يكى تاريخ يزدگردى معروف كه از ابتداى جلوس يزدگرد سوم آخرين پادشاه ساسانى و مطابق سال يازدهم تاريخ هجرى است . و ديگرى تاريخ مخصوصى كه اسپهبدان مازندران وضع كرده بودند و مبدأ آن از وفات يزدگرد و استقلال مازندران مطابق سال سى و يكم هجرى است . و اين تاريخ را بعضى از مؤلفين اروپا تاريخ طبرى مىنامند « 4 » . پس سال سى و پنجم تاريخ عجم كه ابن اسفنديار آن را ابتداى استقرار تسلط « گاو - باره » در مازندران قيد مىكند مطابق يكى از سنتين 45 و 65 هجرى مىشود ، مدت حكمرانى گاوباره هم به گفتهء ابن اسفنديار پانزده سال است و وفات او در يكى از سنتين 60
--> ( 1 ) ما ، در سابق بيان كرديم كه يزدادى با قابوس قريب العصر بوده ليكن براى اين ادعا قراين ديگر داشتيم . ( 2 ) ما ، در سابق بيان كرديم كه يزدادى با قابوس قريب العصر بوده ليكن براى اين ادعا قراين ديگر داشتيم . ( 3 ) ابن اسفنديار خطى صفحهء 106 ( 4 ) تاريخ روابط روس و ايران تأليف آقاى جمالزاده صفحهء 35