سرآغاز خداوندا در توفيق بگشاى كتاب حاضر ، تاريخ قسمتى از خاك طبرستان است . براى اين سرزمين پهناور كه زيبائيهاى كوه و دشت و دريا ، در آن دست به هم داده و دل شيفتگان و دلدادگان طبيعت را به خود كشيده است ، كتابهاى تاريخ و جغرافياى فراوان نوشته‌اند . شايد از اين نظر يكى از غنىترين نواحى ايران به‌شمار آيد كتاب تاريخ رويان مولانا اولياء اللّه ، پس از تاريخ طبرستان ابن اسفنديار ، مهمترين كتاب تاريخ اين سرزمين است . مؤلف اين كتاب با قلمى توانا و نثرى محكم و فصيح و عباراتى شيرين و دلچسب ، سوانح ناحيهء رويان را از قديمترين ايام تا سال 764 قمرى نوشته است . يگانه نسخهء اين كتاب ، امروز جزء كتب خطى كتابخانهء مجلس شوراى ملى است . با كمك دوست گرامى آقاى دكتر تقى تفضلى ، در كوتاهترين مدت ، عكسى از اين كتاب تهيه شد . نگارنده متن را از روى عكس رونويس كرد و به تصحيح آن همت گماشت . پس از آنكه متن از هر جهت تصحيح شد ، از سرور ارجمند آقاى عبد الحميد بديع الزمانى - استاد يگانه - تقاضا كرد تا سراسر نسخه را