رياض اعتقاد و انقياد در گلستان باطن هر يك گلهاى خيرخواهى رنگارنگ و بىاندازه مىشكفت حضرت مولانا را به تكليف سير صحرا استدعا نمودند . در آن فرصت غنچهء مراد ياران شكفت و معروض ياران مقبول ايشان گرديد . بىتوقف و بىشايبه تكلف روى به راه آورده طلاب در ركاب ميمنت مآب سعادت انتساب مىرفتند . در آن ميان جوانى بوده كه شمسيهء عارضش را نكته سنجان رمز دقيق از روى تصور و تصديق شرح‌ها مىنوشتند و از حاشيهء مطالع سواد صفحهء عذارش مطالعه‌هاى روشن مىكردند و از سطور ابروانش پيوسته مشكلات اشارت مىفهميدند و از مردم چشمش رموزها از بحث نظر مىشنيدند و از حدثيات زبانش علم كلام تمام مىآموختند . الحاصل آن جوان چون سرو روان دامن ناز برچيده در ساحت بوستان با جمعى از رفيقان هر طرف مىخراميد و سبزه را از ميمنت قدم حيات خضر مىبخشيده ، ناگاه كف پاى كه از خراش برگ گل آزرده مىگشت خار تيز زبان از روى بىادبى بوسه زده ، عشاق سوخته جان لاله‌سان داغ و چون غنچه دلتنگ از گشت باغ شدند . حضرت مولانا آن گل اندام را خار در پا ديده به دستيارى قلم آزاده طبع بيتى رقم كردند به زخم خار او مرهم گرديد . بيت به مژگان خون برآرم گر به پا خارى رسد او را * سرى مويى نمىخواهم كه آزارى رسد او را آن شجرهء پر ثمره علم قريب صد سال ريشه حيات بر زمين دنيا محكم داشته شاخ و برگ زندگانى از سدرة المنتهى سما برافراشته بر رؤوس انام سايهء فضيلت گسترانيد . عاقبت در شهور 1006 عالم شهود كه عبارت است از دار بىمدار غرور روى با سراى سرور و مقام حضور آورده به مضمون « الدنيا دار البلا و مقام الابتلا » جنة المأوى اختيار كردند . مصنّفات كثير البركات بدين موجب است . آنچه مشهور است نجات القارى در قواعد قرآن ، سؤال و جواب مسئلهء غريبه ، رسالهء راسيه ، رسالهء حسنيّه در آداب طهارت ، رساله در تحقيق سلسلهء جهريّه ، حاشيه بر شرح ملّا تا بحث فعل ، حاشيه بر شرح عقايد از عذاب قبر تا آخر . راقم سواد هيچمدان كه چون طفل نوباوهء دبستان بياض لوح ضميرش از رقم فضل و هنر ساده و پيش برق تازان آتش عنان ميدان معانى چون كودك نى سوار پياده و از ياد معلم عقل پوشيده و پنهان بلكه از لباس خرد عارى و عريان . به چند واسطه نسبت فرزندى است با آن ملجأ و ملاذ عالميان . هر چند نسبت دادن به فرزندى عين بىادبى و كمال بىخردى است . كمند ذرّه كجا ، قصر آفتاب كجا . مگر از آن شجرهء پرثمر علم شاخچهء