ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
713
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
عرض تفصيل وقايع قتل گربايدوف و همراهان بر رأى ايمپراطور اعظم ، امناى آن دولت ، مصلحت شوكت خود را درين ديدند كه از طرف قرين الشرف دولت عليّهء ايران يكى از نونهالان بوستان خلافت به جهت عذرخواهى اين قضيّه به دار الملك پطربورغ روى آورد و همّت بر دلجويى امناى آن شوكت بهيّه برگمارند تا ظهور اين نوع عزّت در ميان دول نزديك و دور مشهور گردد و بلاى فتنه و فساد از سرحدّات دو دولت خداداد به سبب مراودت دو شوكت قوى بنياد مهجور آيد . ينارال پسقاويچ مراتب را به عرض كارپردازان نوّاب وليعهد زمان رسانيد و حضرت وليعهدى نيز بنابر مقتضيات دولت ، فى الفور نوّاب اميرزاده خسرو ميرزا را نامزد اين امر خطير گردانيد . محمد خان زنگنه امير نظام را كه اميرى با ديانت و احترام است به همراهى آن اميرزادهء با احتشام مأمور فرمود و جمعى از اعيان دربار ، اعم از مشير و دبير و طبيب و لبيب « 1 » و غيره نيز همراه نمود . تحف و طرفى ممتاز از قبيل شدّه و رشتههاى مرواريد غلطان و اسبابى جواهرنشان و شالهاى كشميرى و غير آن از لطايف و ظرايف دار الملك ايران به جهت تعارف سركار ايمپراطور اعظم و امناى آن دولت محترم تسليم كرد و نوّاب اميرزاده به صوب مقصود روى آورد . چون نوّاب وليعهد دوران از مأموريت نوّاب ركن الدوله خبردار بود ، لهذا به نوّاب اميرزاده امر نمود كه در عرض راه الى تفليس به ملايمت و تأنّى حركت كرده ، در تفليس نيز چند [ 405 ] روزى اقامت نمايند تا نوّاب معزىاليه وارد گشته از حقيقت فرمايشات عليّه آگاهى حاصل و نامهء پادشاهى نيز به يادآورى ايمپراطور اعظم متواصل آيد . بالجمله ، نوّاب ركن الدوله در روز شنبه بيست و هفتم شهر شوال المكرّم وارد دار السلطنهء تبريز [ شد ] و ساغر آمالش از بادهء ملاقات و التفات وليعهد زمان لبريز آمد . بعد از ملاقات و اطلاع از وقايع حالات ، مراتب را به دربار دولت عليّه معروض داشتند و مسرعى سريع السير به چاپارى دار الخلافه برگماشتند .
--> ( 1 ) . عاقل ، خردمند