فقرهء سيم در ذكر احوال نوّاب مرتضى قلى خان عمّ بزرگوار صاحبقران زمان و تفصيل اسامى و اوضاع اولاد و نباير او بدان‌كه معزى اليه به سبب مخالفت با برادر رشيد ، اعنى سلطان شهيد ، پناه به خورشيد كلاه پادشاه روس برد و مدت زمانى در آن ولايت به عيش و كامرانى زندگانى كرد . در ايّام سلطنت خاقان مغفور نيز سه سال زنده بود و پس از آن در ولايت حاجى ترخان وداع سراى زندگانى نمود . نعش او را به ايران آورده و با كمال احترام به عتبات عاليات برده ، دفن كردند . در حسن ظاهرى بىعديل بوده و از دست [ 627 ] اقتدار ، كلاه اعتبار از فرق خورشيد مىربوده است . عدد اولادش موازى هفت نفر اناث و ذكور است و تفصيل آن‌ها از قرار مذكور . پنج نفر از اناثش در حبالهء نكاح خاقان اعظم ، و چهار نفر از شاهزادگان معظّم و غيره بودند و در كمال آسايش زندگانى مىنمودند « 1 » . اولاد ذكورش دو نفر از قرار مذكور است : اوّل : مرحوم مهر على خان كه او را ولد ارشد و در حسن صورى نظير والد امجد بود . برحسب امر خاقان مغفور سال‌ها بر لشكر الوار ساكن ولايات كرمانشاهان و سنقر سردارى مىنمود و با كمال احتياط در دربار سپهر ارتباط چنان سلوك مىكرد كه احدى در رفتارش ، لفظ ايرادى بر زبان نمىآورد . با مرتبهء امارت امر معاش را به تجارت مىگذرانيد و از فرط تقدّس ذات و حسن صفات ، عامل اعمال ديوانى نمىگرديد . بعد از نوّاب شاهزادگان بر عموم امراى رفيع الشأن ايل جليل قاجار مقدم بود و بعد از وفات خاقان مغفور ، به فاصله سالى وداع سراى زندگانى نمود . موازى چهار پسر از صلب او به

--> ( 1 ) . تذكره خاورى : « پنج نفر اناث مرتضى قلى خان عبارتند از : والده نواب شاهزاده حيدر قلى ميرزا است و ديگرى به عقد دائمى ملك‌آراى دار الملك طبرستان نواب محمد قلى ميرزا و يكى نامزد فراش نواب محمد ولى ميرزا و ديگرى در خانه شجاع السلطنه العليه حسن على ميرزا و پنجمين ، زوجه دائمى آقاخان ولد حاجى مصطفى قلى خان عم خسرو زمان بود » .