ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
1135
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
فقرهء دوم در ذكر اولاد امجاد حضرت آسيه فطرت بيگم جان خانم زوجهء اميركبير محمد قاسم خان ولد نظام الدوله سليمان خان قاجار عدد ايشان سه نفر ، دو نفر اناث و يك نفر ذكور . يكى از دو نفر اناث ، زوجهء محترمهء شاهنشاه جهان - خلّد الله ملكه - و والدهء نوّاب وليعهد زمان ناصر الدين ميرزا است و ديگرى در حبالهء نكاح نوّاب شاهرخ ميرزا خلف مرحوم حسين على ميرزاى فرمانفرماى مملكت فارس كه سابقا مذكور شد . ولد ذكورش نوّاب سليمان خان الملقب به خان خانان است و جوانى است در محاسن ذات و حسن صفات ، محسود همگنان . وجود مسعودش گوهرى است از جوهر معنى سرشته و تخم معارف و اخلاق در مزرع طينت با وفاقش كشته . در حسن اخلاق چنان است كه مدت العمر مورى در زير پايش آزارى نديده و يارى از وى بارى نكشيده . در ملاحت و زيبايى ، نظيرى نداشت و پيوسته همّت به جذب قلوب مستمندان مىگماشت . به طريقهء ارباب طريقت ميلش كامل است و التفات ارباب حقيقت او را شامل . وقتى پدر بزرگوارش در ولايت قمشه حاكم بود ، شبى در فصل بهار ميل به طرب و شراب نمود ؛ در شور مستى صدهزار دستانى با صدهزار دستان در باغ نغمهزنان شد و خان زمان از جوش مى و نالهء نى پروازكنان آمد . از غرفه [ اى ] كه منزل داشت ، جستن كرد كه خود را از روى هوا به بلبل رساند و از شور نغمهء او كام دل ستاند . يكسر از آن بالا به پايان سرا افتاد و فى الفور به عالم ميعاد روى نهاد . نعش او را در بقعهء شاه رضا خارج قصبهء قمشه مدفون ساختند و عمارت مربعى بر سر مزارش ساخته . قرّاء خوش الحان مستمرا به قرائت پرداختند . خان خانان بعد از وفات پدر عالىشأن مدتى در ولايت قمشه حكومت كرد و از حسن رفتار نام برآورد . به سبب شرف مصاهرت نوّاب محمد قلى ميرزاى ملك آراى دار المرز طبرستانات ، چندى در آن سامان آرميد و پس از آن خويش را در سايهء شوكت وليعهد مغفور به خراسان كشيد . در عهد اين دولت خداداد در آذربايجان به خدمت