ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
1111
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
آزاده ، از روى كمال شوق و ميل ، راغب تحمّل هر نوع مشقّت و زحمت است . سيم : نوّاب شيخ سياوش ميرزا ؛ از بطن مطهّرهء والدهء نوّاب مسعود ميرزا ، گوهرى است يكتا . از بدايت طفوليت ، والد بزرگوارش به لباس شيخوخيت و فضيلت ملبّس ساخت و به خواستگارى صبيّهء مرضيّهء افضل المجتهدين شيخ موسى نجفى به همسرى اين مولود مسعود پرداخت . چون به سن شش سالگى رسيد ، به اقصى الغايه در تربيتش كوشيد . در ولايت نهاوند مدرسه [ اى ] به جهت او ترتيب داد . مدرّسين متبحّر معيّن نموده ، كتب آداب و علوم در دامان استعدادش نهاد . در اندك زمانى ترقّيات كامل در تعلّم و تعليم حاصل كرده ، پس از چندى به صوابديد والد بزرگوار روى سعادت به عتبات عاليات آورد . در آنجا نيز با شوقى بىمنتها در خدمت معارف فضلاى آن ولا ، تلمّذ نمود و بر مراتب حسن فضيلت افزود . اكنون نيز در آن ديار مجاور است و آثار ترقيّات عظيمه از وجود عاقبت محمودش ظاهر - اللهمّ احفظه . چهارم : نوّاب سلطان تكش ميرزا ؛ از بطن يكى از مخدّرات دودمان شاهرخ شاهى است و فرزين ماه چرخ برين ، در عرصهء شطرنج حيرت چهر چون مهرش شهمات و قرين تباهى . آثار نجابت از جبين مبينش پيدا و در دار الايمان مشغول تحصيل علوم آداب و ذكاست . پنجم : نوّاب سلطان جهان ميرزا ؛ برادر صلبى و بطنى نوّاب سلطان تكش ميرزاست . ششم : نوّاب گيان ميرزا ؛ اين لفظ به كاف فارسى مكسوره ، نام قريهاى « 1 » است در محال نهاوند . نوّاب محمود ميرزا صبيّه [ اى ] از محمد تقى خان بزرگ آن قريه را صيغهء
--> ( 1 ) . در نزديكى اين قريه تپهء باستانى گيان قرار دارد كه نخستينبار ، دمرگان متوجه آن شد و بعدها ژرژ كنتنو و گيرشمن ، مأمور حفارى آن شدند . ارتفاع اين تپه 19 متر و از نظر سابقه با تمدن سيلك كاشان برابر است و قديمىترين لايههاى آن به هفت هزار سال پيش باز مىگردد . آثار سفالين اين تپه اكثرا در لوور پاريس و موزه ملى ايران در تهران قرار دارد . ( ر . ك : باستانشناسى ايران باستان لويى واندنبرگ صص 78 - 90 )