ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

1063

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

صاحب اختيار قزوين گرديد . در آخر مرحلهء حكومت ، به ولايت قمشه قناعت كرد و از آن نيز گذشته در دار الخلافه اقامت به عمل آورد . در سنهء يك‌هزار و دويست و شصت و پنج ، حسب الامر شاهنشاه با تاج و گنج ناصر الدين شاه ، كه مرحمت دستگاه محمد شاه را خلف ارجمند است ، به فرمانروايى مملكت فارس بهره‌مند آمد . اميد كه ابد الآباد بر مسند ايالت اين مملكت سربلند باد . « 1 » سوم : نوّاب جهانگير ميرزا است كه در ايّام حيات والد بزرگوار ، حكومت ولايات ارومى و خوى و اردبيلش ضميمهء يكديگر نصيب بود و با اهالى آن ولايات رفتارى بر وجه احسن مىنمود و از قرارى كه مشهور است ، فقرا و مساكين غريب و بومى را بسيار رعايت مىكرده و شب‌ها به دوش خويش آذوقه به منزل ايشان مىبرده است . بعد از رحلت خاقان مغفور ، نابينايى ديدگان بر حبس اردبيلش افزود و پس از آن حسب الامر در محال تويسركان به استراحت غنود . « 2 » چهارم : ثانى اسفنديار رويين‌تن ، نوّاب بهمن ميرزا از بطن مرضيّهء والدهء معظّمهء شاهنشاه ممالك‌آرا [ است ] . در مقدمات علوم عربيّت به غايت ماهر و داناست . تذكره [ اى ] در جميع اشعار شعرا نوشته است و هنوز ملاحظه نگشته . ارادهء تحرير تاريخى دارد كه در روزگار به يادگار بگذارد . در ايّام حيات وليعهد مغفور به نيابت برادر [ 569 ] سلطنت سير در ولايات مشكين و اردبيل حكمروا بوده و در زمان اين دولت ابد مدت قاهره در ولايات طهران و همدان و ملاير و بروجرد و كمره متدرّجا حكمرانى نموده است . پنجم : ايرج بىمثال ايوان فريدون جهان ، فريدون ميرزا ؛ ملك‌زاده‌اى است غيور و در مراحل غيرت و عصبيّت ، ثانى سلم و تور . در فنون كمالات ظاهرى ، از اطلاع در

--> ( 1 ) . اين عبارت آخر ، از حاشيه نسخهء ملك گرفته شده است ؛ علاوه بر آن ، نسخه ملّى اساس ، به حكومت قمشه در پايان سلطنت فتحعلى شاه اشاره دارد . در تذكره خاورى اين موارد موجود نيست . ( 2 ) . در تذكره خاورى اشاره به كور شدن و زندانى شدن وى نشده است .