ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
1032
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
قزوينيان وصلت نمود ، متدرّجا چند نفر از اولاد ذكور از وى به ميراث باقى ماند و نوّاب شاهزاده ركن الدوله على نقى ميرزا حكمران قزوين متدرّجا يكيك از ايشان را به اسم پيشخدمتى نگاهداشته ، بوق رامين در آن قبيله راند . يكيك ترقّيات كردند تا بالاخره از وزارت در قزوين و خراسان نام برآوردند . قائممقام : روزگار است اينكه گه عزّت دهد گه خوار دارد * چرخ بازيگر ازين بازيچهها بسيار دارد بالجمله معزىاليها ، شاهزادهاى است با متانت و معقوليت بسيار و ارادت و صداقتش به خاندان احمد مختار ، زياده از حدّ و شمار . افعالش بر حسن احوالش دليل است و فعلش پرستارى حال هر عليل و ذليل - اللهمّ احفظها . سى و هفتم : نوگل حمراى باغ خلافت ، ساره سلطان خانم « 1 » از بطن خجستهء والده يحيى ميرزا [ است ] و به غايت پاكدامان و پارسا . جهانگير خان افشار اروميه [ اى ] خالوزادهاش او را خواستگار آمد و حسب التمنّاى شوهر و حسب الفرمان شاهنشاه كشور ، روانهء ولايت ارومى افشار شد . سى و هشتم : طوطى شكرستان انجمن حكمفرماى افلاك و انجم ، حبّنبات خانم از بطن مطربهء شيرازيه والده نوّاب محمد مهدى ميرزاست و در مرحلهء صباحت و ملاحت ، در عرصهء جهان بىهمتا . اميركبير ميرزا محمد خان ، خلف ارشد مرحوم حسين قلى خان بعد از اطلاق و طلاق نوّاب فخر الدولة العليه ، كه كيفيت آن گذشت ، اين مخدّرهء مستوره را خواستگار گشت . پس از چندى به جهات مختلفه شوى و زوجه باهم نساختند و با انواع ترشرويى و تلخگويى به مفارقت پرداختند . « 2 »
--> ( 1 ) . تذكره خاورى : - « ساره سلطان خانم » ( 2 ) . در تذكره خاورى اشاره به اقامت فخر الدوله در قريهء دزآشوب شمران مىشود كه اين مورد در نسخه ملى نيست .