ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

975

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

بيايد مرآن روز كاى بخت بينم * خود امثال اويست و او رفته بالا بود كى كه بينم تاجش به تارك * جهان را چنين شد ز يزدان تمنّا به خردى بود بر ز بهمن تنومند * به طفلى بود به ز رستم توانا دوپايش دو فرّخ ستون زير كوهى * كه جسمش چو كوه است سنگين و و الا به دولت كند فخر زين نام ميمون * بلى ز آسمان گشته نازل مرا اسما به پا گشته در اين جهان دولت او * به نكبت بدل دولت جمله اعدا به تاريخ او خاورى خود رقم زد * محمد على ميرزا دولتش پا « 1 » چهارم : نوّاب محمد قلى ميرزا الملقب به ملك‌آرا خاقان مغفور را دويّمين اولاد ذكور است و در سنهء يك هزّار و دويست و سه در قصبه معموره « نوا » زينت بخش عالم ظهور . والده معظمه‌اش ، صبيهء مرضيهء محمد خان قاجار قوانلو و همشيره اميركبير نظام الدوله العليّه سليمان خان سردار است و در سن دوازده سالگى برحسب امر خاقان مغفرت‌مدار در مازندران بهشت آثار صاحب‌اختيار . ملك‌زاده‌اى است ملك خصال و در حوصله و بردبارى سرآمد اقران و امثال . ولايات مازندران و استرآباد از يم شحنهء احتسابش قرين امنيت و راحت بود و اهالى آن مرز و بلاد از فيض دست انتصافش همنشين راحت و استراحت . مجادلات او با طوايف ضالّه تركمانيه در السنه و افواه مشهور است و درين روزنامچهء همايون نيز مذكور . از فرط معمّريت و معقوليّت ، در آخر حال خاقان مغفرت مآلش ابوى مقام خطاب مىفرمود و از وفور كدخدامنشى و دقت در امور ، در اخذ اجناس ملزمى رعيّت ، حتى گوسفند و بره و مرغ و تخم‌مرغ ، به كيل و وزن عمل مىنمود . جميع شاهزادگانش همت بر احترام مىگماشتند و او را در هر حالت بر خود مقدم مىداشتند . در تذكار اشعار پهلوى متخلّص به خسروى است . تاريخى در مآثر دولت قاهره در دست دارد . اگر فرصت اتمام يابد ، به غايت مطلوب و بىنهايت مرغوب خواهد افتاد . مولف را قطعه [ اى ] مشعر بر تاريخ ولادت او از طبع تراويد و يادگار را درين مقام ثبت

--> ( 1 ) . اين قطعه در تذكره خاورى موجود نيست .