ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

972

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

از براى سال مولودش رقم زد خاورى * شد وليعهد دگر موجود در البرز كوه « 1 » دويّم : نوّاب على شاه الملقب به ظل السلطان برادر صلبى و بطنى مرحوم نايب السلطنه العليّه عباس ميرزا [ است ] و وجود مسعودش در بدايت سنهء يك هزار و دويست و ده باعث آرايش دهر زيب‌آرا . چون در آن سال فرخنده فال ، سلطان سعيد شهيد اسم شاهى بر خود اطلاق نمود و افسر و جيقهء سلطنت ، زيب فرق همايون فرمود ، لهذا وجود آن شاهزاده جوان‌بخت را به فال نيكو گرفته نام شاهى بر او نيز مقرر و جيقهء مجوهرش زيور سر ساخت و من المهد الى العهد به استمرار اين قرار پرداخت . از حيثيت « 2 » شكل و شمايل با خاقان مغفور مقابل است و آن ذات همايون را سايه‌اى است متمايل ؛ به اين جهت لقب مباركش ظل السلطان است و اين سايه را با آن ذات تا هنگام وفات اقتران . در محاسن اخلاق مشهور آفاق است ، خاصه در مراحل سخاوت و مروّت و تواضع و بردبارى و تفقّد و عدالت شعارى و پاك‌دامانى و حسن صورت و صفاى سيرت از همگنان طاق . در دربار خلافت‌باشى نوّاب شاهزادگان است و به اين لقب شريف مذكور . در ميان ايشان در ظاهر فرمانروايى دار الخلافه را داشت و در باطن انگشت ردّ و قبول بر اكثر امورات معظمه دولت پايدار مىگذاشت . [ 525 ] بعد « 3 » از قضيه خاقان مغفور ، چندى در دار الارشاد اردبيل محبوس بود ؛ بالمآل از قرارى كه درين روزنامچه نگارش يافته ، با دو سه نفر از ملك‌زادگان از آن قلعه فرار و به دول روم و روس و انگريز رفته و مرسوم معلوم زياد گرفته . اكنون در عتبات عاليات اوقاتى به فراغت مىگذارد و اندوهى به جز آرزوى سلطنت ندارد . [ مصرا ] ع : تا يار كه را خواهد و ميلش به كه باشد وقتى ، اين قطعه در تاريخ ولادت او از طبع مولف تراويد و يادگار را درين صحيفه

--> ( 1 ) . در تذكره خاورى و نسخه دوم ملى موجود نيست . ( 2 ) - ملى : « خشيت » ( 3 ) . از اين‌جا تا آخر ابيات در تذكره خاورى و نسخه دوم ملى موجود نيست .