ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

911

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

بخش 1 ذكر بواعث حركت به اصفهان و ورود شاهزادگان و اوضاع اتفاقيهء در آن اوان يكى از جملهء بواعث حركت موكب ظفرميثاق به سمت عراق اين‌كه ، از قرار نگارش ، در سالى كه جماعت الوار بختيارى مستحفظ قلعهء عباس‌آباد نخجوان بودند ، در نگاهدارى آن حصن متين بىاهتمامى نمودند . به سعايت احسان خان نخجوانى نمك به حرام ، قلعهء مزبوره به دست روسيهء بدفرجام افتاد و دست زمانه ابواب فتنهء بزرگ برگشاد . شاهنشاه صاحبقران سياست طايفهء بختيارى را پيشنهاد خاطر همايون فرمود و موازى دو هزار نفر نوكر ايشان را كه برابرى با ده هزار مىكردند ، اخراج نمود . چون خانوار نوكر مزبور در دار الخلافهء طهران و بلوكات آن به گروگان بودند ، بعد از اخراج شدن نوكر ، گروگان مزبوره را نيز بيرون نمودند . چون دست آن نوكر از مداخل نوكرى پاره و خانوارهاى ايشان نيز از دار الخلافه آواره شد ، بنابر آن بدون واهمه و تشويش بنا را به راهزنى و دزدى گذاشتند و همّت قاصر بر سدّ طرق و شوارع گماشتند . در مدّت چهار پنج سال ، از مال عابرين و تجّار صاحب مايه و پايه گشتند و بينوايان آن قوم از فرط مكنت و ثروت از قارون گذشتند . صاحب‌اختياران ولايات عراق به غرض يكديگر اهتمام در انتظام اين كار نمىكردند و چون طوايف هفت‌لنگ و چهارلنگ و سرلك و غيره را مجزّى كرده بودند و هر طايفه [ اى ] را به دست يكى از شاهزادگان سپرده ، لهذا هيچ‌يك از غرض يكديگر سر به اين امر فرود نمىآوردند . محمّد تقى خان ولد على خان كنورسى ، كه از جملهء معتبرين آن جماعت و سردفتر