ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
896
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
ذكر سور پرسرور نوّاب سيف الدوله سلطان محمد ميرزا حكمران دار السلطنهء اصفهان و ساير شاهزادگان والاشأن باز جهان پير را پيرايه از نو بستند و مشعبدان پرهنر رونق شعبدهاى سپهر لعبتگر را درهم شكستند . جهان پر از عيش و نشاط شد و جهانيان مايل سرور و انبساط . حضرت اعلى را عزيمت طوئى بزرگ و عيشى سترگ از جهت نوباوهء رياض سلطنت نوّاب سيف الدولة العليه سلطان محمد ميرزا حكمران دار السلطنهء اصفهان تصميم يافت و هريك از كارپردازان دربار سلطنت ، انجام اين مهم را از پى كارى شتافت . ارباب اطراب از اطراف رسيدند و مشعبدان صنعتگر در هر گذرگاهى اسباب سحرپردازى درچيدند . اسواق دار الخلافه را ، من اوّله الى آخره ، آيين بستند و شبها از افروختن شموع و مشاعل ، رونق وادى ايمن و طور را شكستند . پركارى شعبدهبازان پرفن به جايى رسيد كه چرخ مشعبد ، انگشت حيران به دندان گزيد . از آن جمله ، در سبزميدان خارج ارگ همايون يك رأس الاغ سترگ را به امداد يك رشتهء مفتول باريك و يك تختهء نازك ، شب و روز در هوا باز داشته تعليف و تعليق مىنمود و بر حيرت ناظرين مىافزود . آتشبازان هنرپيشه در ميادين خارج و داخل ارگ همايون كمال انديشه به كار بردند و از ترتيب تركيب اشجار باثمار و هياكل حيوانات بىشمار و كاسات آفتاب و ماهتاب و سهام شهب انتساب ، افزون از حدّ نصاب ، زنگ غم از مرآت خاطر ستردند . طوى نوّاب شاهزادگان را پختند و امرا و وزراى ذىشأن و اشراف و اعيان اطراف و چاكران درگاه عرش مطاف و وضيع و شريف و قوى و ضعيف را محافل ملوكانه برپا ساختند و به جهت صرف اين عيش مهنّا ، خانات و اسواق دار الخلافه را از جنس هر نوع مأكولات و مشروبات پرداختند . نظم محافل را اميران توانا و وزيران دانا كمر خدمت بر ميان جان بستند و سرفرازان هفت كشور در محافل فردوس اثر ، اظهار فروتنى و مهماننوازى را در صفوف نوال نشستند . در اندرون همايون نيز اوضاعى پرزيبتر از بيرون چيدند و در دعوت اين سور پر سرور ، نسوان نوّاب شاهزادگان و امرا و وزرا و خوانين و ارباب قلم و اشراف و اعيان