ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

853

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

دشمنان دولت روس را مستأصل ساخته و به تسخير آن ملك پرداخته ، در ممالك اروپا نام برآورد . به سبب حسن اين خدمت ، رتبهء او از پايه سردارى گذشت و با مرتبهء شاهزادگى همدوش گشت . خلاصه ، چون وجود سردارى ديگر در مملكت گرجستان ضرور بود ، لهذا ايمپراطور روسيه ينارال بارون رازن نامى را اسم سردارى بر سر نهاد و به قانون ايران و هند ، لقب فرمانفرمايى داده روانهء ملك قفقاز نمود . چون موافق عهدنامهء مباركه قرار اين است كه همواره در سرحدّات مملكتين ايران و روس يك نفر ايلچى مختار از جانبين مقيم آمده ، امورات اتفاقيه را اعمّ از كار دولتى و تجارتى منتظم نمايد ، لهذا اولياى دولت روسيه يك نفر از معتبرين را ، كه - ان شاء الله تعالى - كيفيت احوالش در وقايع سنهء آتيه ذكر خواهد شد ، به سفارت برگزيدند و روانهء تفليس گردانيدند كه در هر هنگام از امناى اين دولت عليّه رخصت يابد به دربار فلك‌مدار شتابد . ينارال [ 473 ] بارون رازن فرمانفرماى گرجستان خواست كه اولا اعلامى در باب سردارى خود به اولياى دولت خداداد كرده و ثانيا در خصوص آمدن ايلچى مزبور اذنى حاصل آورده باشد ، لهذا ميرزا ابراهيم مسيحى را كه ابا عن جدّ دبير ولات و سرداران آن سامان و برادر مهتر جناب معتمد الدوله ايچ آقاسى باشى سركار ديوان قدربنيان است ، با پيشكشى نمايان به دربار عيّوق‌شأن فرستاده ، مطالب خود را در عريضه [ اى ] تحرير داد . مشار اليه در اواسط شهر ربيع الاوّل سنهء يك هزار و دويست و چهل و هشت وارد دار الخلافهء طهران گشت و در سراى جناب معتمد الدوله معزىاليه بار اقامت هشت . در روزى معيّن ، شرفياب پيشگاه حضور مينوون شد و عريضه و پيشكش را گذرانيده مطالب معيّنه ، معروض رأى پادشاه دشمن‌شكن آمد . الطاف شاهانه بغايت شامل احوال او گرديد و حسب الامر الاعلى به لقب ارجمند خانيّت رسيد . چون اظهار التفاتى كامل دربارهء فرمانفرماى جديد گرجستان و تهنيت ورود او به آن سامان ضرور بود ، لهذا حضرت اعلى ميرزا محمد مهدى نورى مستوفى ديوان ولد محمدزكى خان امير و وزير سابق مملكت فارس را ، كه مردى معقول و زبان‌دان است ، به سفارت تفليس نامزد فرمود . يك عدد نشان شير و خورشيد الماس در مرتبهء اوّل ، كه سزاوار امراى با رتبه و