اسكندر صولت دارا درايت السلطان الاعظم و الخاقان الاكرم ، فرمانفرماى ممالك عرب و عجم ، حكمرواى اهالى ترك و ديلم ، شاهنشاه بحر و برّ و ملك آراى هفت كشور ، قامع بنيان الاكاسره و قالع اركان القياصره ، ظلّ حضرت إله و نايب جناب خليفة اللّه السلطان بن السلطان و الخاقان بن الخاقان شاهنشاه صاحبقران كشورستان ، السلطان فتحعلى شاه - خلّد اللّه [ 367 ] ملكه و سلطانه إلى يوم القرار بمحمّد و آله الأطهار الأخيار الأبرار . امّا بعد چنين گويد بندهء مدحت گزار و چاكر صداقت شعار ، فضل اللّه بن عبد النبى الحسينى الشيرازى المتخلّص به خاورى ، كه چون از قرارى كه در عنوان جلد اول اين رسالهء فصاحت بنيان كه مسمّى به نامهء خاقان است ، نگارش يافت ، بايست بعد از اتمام جلد اول شروع در نگارش جلد ثانى ، كه مسمّى به رسالهء صاحبقران « 1 » است ، كرده آيد و اين صحيفه را نيز از ذكر محامد شهريار جهان و خسرو صاحبقران - خلّد اللّه ملكه - آرايد ، لهذا در اين وقت كه از فيض فضل خداوند عالم و يمن توجه اعليحضرت صاحبقران اعظم و يارى قلم مشكين رقم از تحرير آن كتاب مستطاب فراغت يافت ، به تسطير اين رسالهء بلاغت انتساب شتافت . اميد از طالع بىزوال خسرو بلند اقبال آن‌كه ، اگر وديعهء حيات مستعار كفايت نمايد ، كيفيت قرن ثانى دولت ابد مبانى را نيز چون قرن اول به عاريت رساند و نام نامى آن دو صحيفه را با ما صدق تمام ذو القرنين خواند .

--> ( 1 ) . ملى و مجلس و ملك : « رساله صاحبقرانى » ؛ گفتنى است مؤلّف ذوالقرنين در همه جاى كتاب ، چه در مقدّمهء جلد اوّل و چه در آغاز جلد دوم ، نام جلد دوم را رسالهء صاحبقران ذكر كرده است و تنها در همين مورد خاص رساله « صاحبقرانى » آورده كه ما به جهت موزون بودن با جلد اوّل « نامهء خاقان » و تعميم اغلب ، « رساله صاحبقران » آورده‌ايم و شايد با استناد به همين يك مورد باشد كه بعضى فهرست‌نگاران نسخ خطّى نام جلد دوم كتاب را « رساله صاحبقرانى » ذكر كرده‌اند .