زاويهء شرقى و جنوبى ديوار قديم آن شهر يعنى زاويهء كه از التقاء دو ضلع شرقى و جنوبى ديوار قديم بغداد « 1 » با يكديگر حاصل ميشده ما بين باب الحلبة ( - باب الطّلسم « 2 » اين اواخر ) از طرف شمال و باب كلواذى « 3 » ( - باب الشّرقى كنونى ) از طرف جنوب ، و وجه تسميهء اين برج ببرج عجم يا عجمى ظاهرا به اين مناسبت بوده كه برج مزبور در محاذات محلّهء قطيعة العجم « 4 » از محلّات مشهور بغداد واقع بوده است ، و وجه تسميهء كه طابع حوادث الجامعه در حواشى ص 326 از آنكتاب از كتابى موسوم ببهجة الأسرار نقل كرده كه چون شيخ عبد القادر گيلانى مدّتى در اين برج اقامت نموده بوده لهذا ببرج عجمى مشهور شده « 5 » به نظر مصنوعى ميآيد ، و برج عجمى را در عهد عثمانيان « طابية الزّاوية » مىناميده‌اند يعنى « برج گوشه » ، و طابيه كلمهء تركى است بمعنى برج و « باستيون » و ظاهرا مأخوذ از كلمهء عربى « تعبيه » است « 6 » ،

--> ( 1 ) محلّ اين ديوار قديم بغداد را كه در قسمت شرقى آن شهر واقع و به شكل مربّع مستطيلى بوده كه دو ضلع اقصر آن عبارت بوده از دو ضلع شمالى و جنوبى و يك ضلع اطول آن عبارت بوده از ضلع شرقى ديوار و ضلع اطول ديگر آن‌كه ضلع غربى آن باشد عبارت بوده از خود دجله در عموم نقشه‌هاى جديد بغداد بانگليسى واضحا نشان ميدهند بطوريكه تعيين محلّ برج عجمى در نهايت سهولت است و بمجرّد نظر بنقشه واضح مىشود كجا بوده است ، ( 2 ) محلّ اين دروازه و خرابه‌هاى آن را نيز در عموم نقشه‌هاى جديد بغداد نشان ميدهند ، ( 3 ) رجوع شود بما بعد ص 475 - 476 ، ( 4 ) رجوع شود بمعجم البلدان در تحت همين عنوان ، ( 5 ) « قال الشّيخ عبد القادر الجيلى رض اقمت بالبرج المسمّى الآن ببرج العجمى احدى عشرة سنة و به طول اقامتى فيه سمّى برج العجمى ، البهجة ص 60 » ( الحوادث الجامعة ص 326 ح 1 ) ، ( 6 ) در خصوص وقايع تاريخى راجع ببرج عجمى در حين محاصرهء بغداد رجوع شود نيز بمختصر الدّول ص 474 ، و حوادث الجامعه ص 326 ، و الفخرى ص 455 ، و جامع التّواريخ طبع كاترمر ص 280 ، 286 ، و براى تعيين موقع آن رجوع شود بكتاب « بغداد در عهد خلافت بنى عبّاس » از لسترنج ص 292 - 294 ، 340 - 341 و بنقشهء 8 از همان كتاب و بنقشه‌هاى جديد بغداد بانگليسى بعد از جنگ عمومى ،