عطا ملك جوينى

429

تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )

معجمه كه قطعا تصحيف بيسكله در با راء مهمله و هيئتى ديگر از پشكل دره است ظاهرا ) ، و پشكل دره كه در نزهة القلوب حمد اللّه مستوفى نيز عينا به همين املا مسطور « 1 » و اكنون نيز به همين اسم باقى است ( ولى گاه در نوشتجات رسمى آن را فشكل دره با فاء بجاى باء فارسى نيز نويسند ) ناحيهء معروفى است از توابع قزوين واقع در جنوب غربى طالقان و مشرق قزوين و با بلوك كوهپايه معا يكى از تقسيمات حكومتى قزوين محسوب است و دو بلوك مزبور روىهم‌رفته داراى 56 قريه و 6000 نفر جمعيّت ميباشند « 2 » ، و امّا اينكه مؤلّف فسكر را از مضافات رىّ شمرده و حال آنكه پشكل‌دره از توابع قزوين است « 3 » ابدا با يكديگر منافاتى ندارند چه بسيارى از اين نواحى واقعه ما بين رىّ و قزوين را در ازمنهء مختلفه بر حسب اختلاف تقسيمات حكومتى گاه جزو قزوين و گاه جزو رىّ محسوب ميداشته‌اند ، چنان كه ناحيهء طالقان كه تا همين اواخر از توابع قزوين شمرده ميشده ( و طبيعى نيز همين است ) اكنون در ايّام ما از توابع حكومت طهران است « 3 » ، ( 78 ) ص 267 س 9 ، تحصيص ، تحصيص بحاء مهمله بمعنى حصّه حصّه ساختن و توزيع كردن و تقسيم نمودن اشتقاق قياسى است از حصّه و مكرّر اين كلمه در اين كتاب به همين معنى استعمال شده است ولى در كتب لغت معتبره باب تفعيل از اين مادّه به اين معنى به نظر نرسيد ، و اينك چند مثال از اين استعمال : « پادشاه جهان ولايات را بر تمامت اقربا و برادران تحصيص فرمود » ( ج 2 ص 260 س 2 - 3 ) ، - « دايما بنواحى و اطراف صدقات فرستادى و بر مساكين و فقرا تحصيص « 4 » كردندى » ( ج 3 ص 9

--> ( 1 ) رجوع شود بكتاب مزبور طبع ليدن ص 67 در عنوان « عراق عجم » ، ( 2 ) رجوع شود بجغرافى مفصّل ايران از آقاى كيهان ج 2 ص 369 و 372 ، ( 3 ) رجوع شود بسابق ص 394 ، ( 4 ) در اين موضع ما بطبق نسخ ب ج د ه متن را بخاء معجمه طبع نموده‌ايم و بدون