« سواحل جنوبى بحر خزر » از ملگونوف روسى ص 228 ، 260 ، 267 ، و همچنين در عموم كتب جغرافى و نقشه‌هاى جديد ، و از همه مفصّل‌تر و مبسوطتر در كتاب نفيس موسوم به « گيلان » « 1 » تأليف لوئى رابينو نايب قونسول سابق انگليس در رشت در جغرافياى مشروح و مفصّل ايالت گيلان ص 215 ، 225 - 227 ، 336 - 338 ، و در اينجا از اشاره بخلط عجيبى كه اين مؤلّف اخير را در خصوص كوتم دست داده ناگزيريم تا كسانىكه اتّفاقا مسطورات او را با مندرجات اين فصل حاضر مقايسه نمايند حمل بر خطا يا غفلت خود ما نكنند : رابينو در ص 225 - 227 از كتاب مزبور « كوتم » مذكور در مؤلّفات قدما را با « كهدم » حاليّه على ما هو الصّواب يكى دانسته و جميع وقايع تاريخى كه مورّخين سابق راجع بكوتم و كهدم ذكر كرده‌اند او همه را در تحت عنوان كهدم جمع آورده است و البتّه حق بكلّى با اوست ، ولى در ص 336 - 337 از همان كتاب گويا جميع مسطورات سابق خود را فراموش كرده و كوتم را بكلّى شهرى ديگر واقع در رانكوه حاليّه قريب شش فرسخ در مشرق لاهيجان فرض كرده و گويد كوتم با هوسم و خشم قدما همه يكى است « 2 » و همه اسماء مختلفهء يك مسمّى است و اصل همه كوتم و مابقى تحريف آن كلمه است ، راقم سطور گويد جميع اين اظهارات رابينو بكلّى اشتباه و سهو واضح است و مؤلّف مزبور را در اينباب خلط بسيار عجيبى دست داده و سه شهر بكلّى مغاير

--> ( 1 ) اين كتاب به زبان فرانسه است و در سنهء 1917 ميلادى در پاريس بطبع رسيده و نام و عنوان آن از قرار ذيل است : XXXII de la Rerue du Monde Musulman 1916 - 1917 ) , 2 vol . Paris , 1917 . H , - L , Rabino . Les provinees caspiennes de la Perse . Le Guilan ( forme le vol . ( 2 ) آقاى مينورسكى مستشرق معروف روسى نيز در دايرة المعارف اسلام ج 3 ص 8 در عنوان « لاهيجان » بلاشك بتبع رابينو كوتم را با هوسم يكى پنداشته‌اند و آن نيز چنان كه عنقريب بيان خواهيم نمود سهو واضح است ،