عطا ملك جوينى
420
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )
مختلفهء آنكتاب از قرار ذيل است : « و از نواحى بلاد گيلان تولم و فومن و كسكر و دولاب و بسر و شفت و رشت را پس گيلان خوانند و شهرهاى لاهجان و كوتم و كوچسفان و همام را پيش گيلان ، و قبيلهء كيكاوس بن شاهنشاه كه حاكم كوتماند پور باوندند كه هم در پادشاهى نسيب و اصيل و بزرگ و قديماند و مقدّم و سرور پيش گيلان ، و خواهر كيكاوس زن جلال الدّين نومسلمان و مادر علاء الدّين است و او باستقبال هولاكو خان در مبادرت مسابقت نمود و با سيورغاميشى مراجعت كرد ، و از طرف غربى سفيدرود نخست ولايت كوتم است موضوع بر كنارهء سپيدرود اعنى . . . ، طرف جنوبى او كوهست و شرقى سفيدرود ، ولايت آن مشرق و مغرب افتاده ، كوتم اسم ناحيت است و قصبهء كوتم [ را ] بازار شهرستان گويند و حاكم آنجا سالوك بن سالار بن كيكاوس [ است ] و همچنين ولايت كوچسفان از شمال كوتم بر كنار دريا افتاده . . . و رشت در مغرب شمالى كوتم است » « 1 » ، و چنان كه ملاحظه مىشود مؤلّف مزبور صريحا گويد كه « ولايت كوچسفان ( يعنى ولايتى كه لشته نشاى حاليّه جزو آن بوده است ) از شمال كوتم بر كنار دريا افتاده » ، و چون كوچسفان خود بر كنار دريا واقع بوده پس واضح است كه كوتم كه در جنوب كوچسفان بوده بالضّرورة مبلغى تا دريا مسافت داشته ، و نيز گويد كه « رشت در مغرب شمالى كوتم است « 2 » » و از اين فقره نيز در كمال وضوح مستفاد مىشود كه كوتم متّصل به دريا نبوده و ما بين آن و دريا مقدارى مسافت بوده است ، و همچنين در تقويم البلدان ابو الفدا كه آن نيز در اوايل قرن هشتم مقارن تأليف همين تاريخ اولجايتو
--> ( 1 ) تاريخ اولجايتو از عبد اللّه الكاشانى نسخهء سابق الذّكر پاريس ورق a 39 - a 40 و « قطعات منتخبهء فارسى » شفر ج 2 ص 94 - 96 ( قسمت فرانسوى ) ، ( 2 ) در نقشهء مقابل ص 185 از « اراضى خلافت شرقيّهء » لسترنج كوتم در شمال شرقى رشت ( بجاى جنوب شرقى آن ) رسم شده و آن سهو واضح است ،