احزاب الكفر و النّفاق و الأباضيّة و النّكاريّة المرّاق » ( مسالك و ممالك ابن حوقل ص 48 باختصار ) ، - « و خالط [ ابو يزيد ] جماعة من النّكاريّة فمالت نفسه الى مذهبهم و كان مذهبه تكفير اهل الملّة و استباحة الأموال و الدّماء و الخروج على السّلطان » ( ابن الأثير باختصار در حوادث سنهء 333 ج 8 ص 164 و اتّعاظ الحنفاء ص 46 ) ، - « و كان هذا ابو يزيد مخلد بن كيداد رجلا من الأباضيّة يظهر التّزهّد » ( ابن خلّكان در ترجمهء منصور فاطمى « اسمعيل » ج 1 ص 81 ) ، - « و كان ابو يزيد احد الأئمّة الأباضيّة النّكار بالمغرب » ( ابن عذارى ج 1 ص 224 ) ، - « و اشتهر عنه تكفير اهل الملّة و سبّ علىّ » ( تاريخ ابن خلدون ج 7 ص 13 ) ، و امّا كلمهء نكاريّه يا نكار « 1 » چنان كه از عبارات متقدّمه صريحا معلوم شد نام فرقه‌ايست از خوارج اباضيّه ولى نه ضبط اين كلمه و نه وجه تسميهء اين فرقه را به اين اسم تاكنون در جائى نيافتم ، در مقالات الاسلاميّين اشعرى و ملل و نحل شهرستانى و الفرق بين الفرق بغدادى نام اين فرقه گويا بهيچوجه مذكور نيست ، ولى در ملل و نحل ابن حزم در فصل خوارج گويد ( ج 4 ص 190 - 191 ) : « و لم يبق اليوم من فرق الخوارج الّا الأباضيّة و الصّفريّة فقط . . . و العجاردة هم الغالبون على خوارج خراسان كما انّ النّكار من الأباضيّة « 2 » هم الغالبون على خوارج الأندلس » ،

--> ( 1 ) در اغلب كتب اين كلمه نكاريّة با ياء نسبت مسطور است ولى در بعضى مآخذ ديگر از قبيل ملل و نحل ابن حزم 4 : 191 و ابن الأثير 8 : 166 و ابن عذارى 1 : 224 « نكار » بدون ياء نسبت نيز ديده شده است ، ( 2 ) چنان كه ملاحظه شد بتصريح مسعودى و صاحب الفهرست كه خود معاصر يا قريب العصر با اين وقايع بوده‌اند ابو يزيد خارجى از فرقهء اباضيّه بوده است و اين حزم نيز چنان كه گذشت نكاريّه را صريحا از فرق اباضيّه شمرده است ، پس قول ابن خلدون كه نكاريّه را با صفريّه از فرق خوارج يكى دانسته آنجا كه گويد : « و خالط [ ابو يزيد ] النّكاريّة من الخوارج و هم الصفريّة فمال الى مذهبهم » ( تاريخ ابن خلدون ج 4 ص 40 ) بلاشك سهو واضح است از آن مؤلّف ،