محمّد بركة اللّه هندى سابق الذّكر است كه گفتيم نيمهء اخير نسخهء ط از نسخ جهانگشاى بخطّ اوست ، تاريخ كتابت اين نسخه 21 اكتوبر 1901 م است و محتوى است بر 145 صفحه بقطع وزيرى كوچك بخطّ نستعليق ، - و ما در حواشى اين كتاب در قسمت راجع باسماعيليّه هر جا جامع التّواريخ مطلق و بدون قيد ميگوئيم مراد ما نسخهء پاريس است و اين نسخهء اخير را غالبا بقيد « نسخهء براون » از نسخهء پاريس تميز داده‌ايم ، و امّا مجلّد اوّل از جامع التّواريخ كه موضوع آن منحصرا تاريخ مغول است و بس تاكنون آنچه در نظر است سه قسمت از اين مجلّد كه هر يكى بلافاصله دنبالهء ديگرى است بطبع رسيده است بتفصيل ذيل : قسمت اوّل در تاريخ قبايل ترك و مغول و اجداد چنگيز خان و تاريخ احوال خود چنگيز خان از ابتداء ولادت او الى حين وفات او ، اين قسمت در سنوات 1858 - 1888 م بتوسّط مستشرق روسى برزين « 1 » در پطرزبورغ در سه مجلّد بقطع وزيرى با مقابله با نسخ كثيره و كمال ضبط و اتقان بانضمام ترجمهء روسى و حواشى و فهارس بطبع رسيده است ، ولى عيب بزرگ اين طبع آنست كه برزين جميع فصول معترضهء راجع بتاريخ ملل غير مغول را كه معاصر با مغول بوده‌اند و رشيد الدّين برسم خود در اثناء تاريخ مغول جابجا درج كرده او همه را بكلّى از بين انداخته و بچاپ نرسانيده است « 2 » ،

--> ( 1 ) Ilya Nikolayevitch Berezine . ( 2 ) مخفى نماناد كه رسم رشيد الدّين در جامع التّواريخ در تاريخ مغول مشرق همه‌جا بر اين است كه پس از ذكر وقايع عدّهء از سنوات راجع بتاريخ سلاطين مغول كه همه را در فصل مخصوصى جمع مىكند فصل ديگرى در خصوص وقايع تاريخى ملل غير مغول كه معاصر با مغول بوده‌اند از ملوك اسلام و چين و ماچين و ختاى و غير هم منعقد ساخته و خلاصهء حوادث تاريخى ايشانرا كه در آن عدّهء معيّنه از سنوات روى داده در آن فصل نقل مىكند ، و سپس بازميگردد بتاريخ مغول در عدّهء از سنوات ديگر ، و باز مجدّدا بتاريخ وقايع ملل غير مغول در همان عدّه از سنوات و هكذا الى آخر كتاب ،