عطا ملك جوينى
89
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )
به كار پرندگان و دوندگان شكار و اصحاب آن ، و يك دو كس كار ائمّه و سادات و فقرا و نصارى و اخيار « 1 » هر ملّتى مىسازند ، و فرمان بر آنجملت نفاذ يافته كه اين جماعت « 2 » از شايبهء ربا « 3 » و زيادتى « 4 » طمع تصوّن و تحرّس نمايند و كس را موقوف ندارند و به زودى حال هريك بسمع همايون مىرسانند ، و از همه نوع كتبه ملازم اند از كتّاب پارسى و ايغورى و ختائى و تبّت و تنكوت و غير آن تا « 5 » هرگه كه « 6 » بموضعى مثالى نويسند « 7 » به زبان و خطّ آن جماعت اصدار افتد « 8 » ، ذكر حركت پادشاهزادهء جهان هولاكو ببلاد غربى « 9 » آنك با بخت بيدار حلم و وقار يار داشت ، و با دولت روزافزون مزيّت عقل رهنمون ، با راى جهانآراى او آفتاب را روائى « 10 » نيست و با
--> ( 1 ) كذا فى آ ه ، ز : احبار ، ب : احيار ، د : اخبار ، ج : اجتياز ، ح جمله را ندارد ، ( 2 ) آ د در اينجا يك « كه » زيادى دارند ، ( 3 ) كذا فى آ ، ه : ربا ؟ ؟ ؟ ، باقى نسخ : ريا ، - مقصود از « ربا » گويا اينجا رشوت باشد بقرينهء « زيادتى طمع » ، و ريا با ياء مثنّاة تحنيّه بكلّى بىمناسبت به نظر مىآيد ، ( 4 ) كذا فى خمس نسخ ، آ : و رباوندبى ؟ ؟ ؟ ، ج : و زنااندبى ، ( 5 ) كذا فى د ، و كذا ايضا فى جامع التّواريخ ص 317 ، ساير نسخ « تا » را ندارند ، ( 5 - 6 ) كذا فى د ، آ : هركه ، ب : هركى ، ح : هركجا ، ز : هركس ، ه : هريك ، ج : كى اكر ، ( 7 ) آ : نويسد ، ( 8 ) ب اينجا به قدر يك صفحهء و چيزى بياض دارد ، ز اينجا نوشته است : « لم يكن هاتف ( - هاهنا ) فى نسخة الأصل ورق بهذا التّقطيع » ، و احتمال قوى ميرود كه خود مصنّف در نسخهء اصل اينجا مبلغى بياض گذارده بوده تا بعدها جزئيّات وقايع سلطنت منكو قاآن را بر آن بيفزايد چه اين مواضع از كتاب در اوايل سلطنت منكو قاآن تأليف شده است ، ( 9 ) كذا فى ح ، ب بخطّ جديد : ذكر حركت پادشاه جهان هلاكو ببلاد غربى ، ج : ذكر حركت پادشاهزاده هلاكو خان از بلاد شرقى ببلاد غربى ، آ : ذكر تعيين كردن پادشاهزادكان را بممالك عالم ، د ه ز اين عنوانرا ندارند ، ه بجاى آن به قدر يك سطر بياض دارد و د ز بدون بياض ، ( 10 ) الرّواء بالضّم حسن المنظر فى البهاء و الجمال ( لسان ) ،