عزيز الله بيات
572
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
حجتى مبنى بر اخراج تعداد زيادى از جاسوسان آلمانى و ايتاليايى كه در لباس مهندس و متخصص و غيره در ايران فعاليت مىكردند ، دادند . اين اتمام حجت هم پذيرفته نشد . به همين دليل روس و انگليس در شهريور 1320 برقآسا از طريق شمال و جنوب و مغرب سرتاسر خاك ايران را اشغال كردند . در همين زمان كابينه على منصور سقوط كرد و كابينهاى جديد به رياست محمد على فروغى تشكيل شد . در 25 شهريور همين سال متن استعفاى رضا شاه به شرح زير در مجلس شوراى ملى قرائت شد : « نظر به اينكه من همه قواى خود را در اين چند ساله مصروف امور كشور كرده و ناتوان شدهام ، حس مىكنم كه اينك وقت آن رسيده كه يك قوه و بنيه جوانترى به كارهاى كشور كه مراقبت دائم لازم دارد بپردازد و اسباب سعادت و رفاه ملت را فراهم آورد ، بنابراين ، امور سلطنت را به وليعهد و جانشين خود تفويض كردم و از كار كناره نمودم ، امروز كه 25 شهريورماه 1320 هجرى شمسى است عموم ملت اعم از كشورى و لشكرى وليعهد و جانشين قانونى مرا به سلطنت بشناسد و آنچه از پيروى مصالح كشور نسبت به من كردند به ايشان هم منظور دارند ، كاخ مرمر تهران به تاريخ 25 شهريور 1320 امضا » حوادث شهريور 1320 به استعفاى رضا خان و رفتن او از ايران به جزيره موريس و سپس ژوهانسبورگ و در حقيقت شكست استبداد رژيم سلطنتى منجر شد . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت رضا شاه در جهان آنروز به وقوع پيوست ، به شرح زير است : آسيا آنام : در اينزمان امپراتور آنام ، بائودايى بود ( 1926 - 1945 م . ) افغانستان : شاه افغانستان در اينزمان امان الله خان است ( 1919 - 1929 م . ) وى بر اثر مسافرتهاى خود به ايران و تركيه و مطالعه اوضاع اجتماعى ممالك نامبرده در مراجعت به افغانستان مبادرت به اصلاحاتى كرد ، ليكن به علت قيام بچه سقا و شورشهاى ديگر در سال 1929 م . استعفا كرد و عازم ايتاليا گرديد . وى اولين امير از سلسله بازكزائى است