منتقل كردند . متعاقب آن ، هلنديها هم دار التجاره خود را به خاك عثمانى بردند . به همين سبب خسارت زيادى به بازرگانى خارجى ايران وارد شد . كريم خان براى جبران اين وضع در سال 1177 هجرى انگليس‌ها را به بوشهر برگرداند و آنها تا سال 1183 هجرى در آن محل بودند ، ليكن به دليل نداشتن امنيت ، بار ديگر بوشهر را ترك كردند و عازم بصره شدند . بعد از انتقال مجدد مركز بازرگانى انگليس‌ها به بصره ، كريم خان تصميم گرفت بصره را تصرف كند . براى رسيدن به اين هدف ، بدرفتارى عثمانيها را نسبت به زوار ايرانى بهانه قرار داده در سال 1188 هجرى ، برادر خود صادق خان را مأمور سركوبى سليمان آقا حاكم بصره كرد . در سال 1189 هجرى سپاهيان ايران بصره را در محاصره گرفتند ، با وجود كمك دولت انگلستان به عثمانى ، بصره بعد از سيزده ماه محاصره سقوط كرد ، سلطان عثمانى ناچار همان‌گونه كه كريم خان خواسته بود ، سر عمر پاشا والى بغداد را نزد او فرستاد و تقاضاى صلح كرد . صادق خان پس از چهار ماه اقامت در بصره ، على محمد خان زند را آنجا گذاشت و خود عازم شيراز شد . در غياب او على محمد خان به دست اعراب خوزستان كشته شد . در سال 1192 هجرى بار ديگر به فرمان كريم خان ، صادق خان مأمور سركوبى شورشيان بصره شد و بعد از سركوبى آنها قريب مدت يك سال در همان محل بود . كريم خان در اواخر عمر به بيمارى سل دچار شد و در سال 1193 هجرى درگذشت . وى يكى از پادشاهان خوشنام ايران است . او هرگز به عظمت پادشاهى مغرور نشد و همواره با سادگى زندگى مىكرد و حتى از قبول نام سلطان خوددارى كرد و خود را وكيل الرعايا خواند و به دستگاه پرزرق‌وبرق و تشريفاتى سلطنت اعتنايى نداشت . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت كريم خان زند در ساير كشورهاى جهان آن روز اتفاق افتاد ، به شرح زير است : آسيا افغانستان : پادشاه افغانستان در اين‌زمان تيمور شاه درائى است ( 1773 - 1792 م . ) وى پسر احمد شاه درانى است كه در زمان حيات پدرش حكومت لاهور را داشت .