عزيز الله بيات

412

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

شاه اسماعيل دوم ( 984 - 985 ه . ق . ) ( 1576 - 1577 م . ) شاه اسماعيل دوم پسر شاه طهماسب است و تا پايان سلطنت پدر در زندان به سر مىبرد . بعد از مرگ پدر از زندان بيرون آمد و به تخت سلطنت نشست و در مدت كوتاه زمامدارى خود با مردم در نهايت ظلم و ستم رفتار كرد . سلطان محمد خدابنده ( 985 - 996 ه . ق . ) ( 1577 - 1887 م . ) بعد از درگذشت شاه اسماعيل دوم برادرش محمد ميرزا كه مقيم شيراز بود ، به قزوين آمد و با لقب خدابنده به تخت نشست . در سال 986 هجرى عثمان پاشا سردار سلطان مراد خان سوم ، شروان و قراباغ را تصرف كرد و طولى نكشيد كه حمزه ميرزا فرزند سلطان محمد خدابنده ، نواحى از دست رفته را پس گرفت . در سال 989 هجرى على قلى خان رئيس ايل شاملو كه در خدمت عباس ميرزا فرزند سلطان محمد بود ، در خراسان سر به شورش برداشت ، حمزه ميرزا مأمور سركوبى او شد . عثمانيها از موقعيت استفاده كردند و عثمان پاشا شروان را مجددا تصرف كرد . در سال 991 هجرى سلطان محمد عازم تسخير هرات شد كه اين شهر در آن‌زمان تحت حكومت پسرش عباس ميرزا بود ، ليكن سلطان محمد به تسخير آن توفيق نيافت و ناكام به آذربايجان برگشت . در سال 993 هجرى در تبريز جنگ سختى بين حمزه ميرزا و عثمان پاشا درگرفت كه به شكست عثمان پاشا منجر شد . در سال 994 هجرى حمزه ميرزا به دست عده‌اى از اميران تركمان در نزديك گنجه كشته شد . همين‌كه عباس ميرزا از اين حادثه آگاه شد ، براى تنبيه ياغيان رهسپار قزوين شد . در سال 996 هجرى پس از ورود عباس ميرزا به قزوين ، مرشد قلى خان استاجلو و على قلى خان شاملو رسما عباس ميرزا را به سلطنت برداشتند و اين امر مورد تائيد سلطان محمد نيز قرار گرفت . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت سلطان محمد خدابنده در كشورهاى آن‌روز به وقوع پيوست ، چنين است :