عزيز الله بيات
392
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
در سال 909 هجرى ( 1503 م . ) كابل را تصرف كرد و سپس در صدد برآمد كه هندوستان را نيز ضميمه قلمرو خود كند . در سال 928 هجرى ( 1521 م . ) قندهار و در سال 930 هجرى ( 1523 م . ) لاهور را تسخير كرد . يمن : فرمانرواى سلسلهء بنى طاهر در اينزمان صلاح الدين عامر است ، ( 894 - 923 ه . ق . ) ( 1488 - 1517 م . ) كه در جنگ با مصريها كشته شد . همانطور كه گفته شد ، اين سلسله توسط مماليك مصر و تركان عثمانى منقرض گرديد . افريقا الجزاير : در سال 925 هجرى ( 1519 م . ) خير الدين بربروسه به فرمان سلطان عثمانى به سمت بيگلربيگى يعنى حكومت كل الجزاير منصوب شد . حبشه : گزارشهاى كوويليائو مبتنى بر سفر خود به حبشه ، دربار پرتغال را به فكر عقد قراردادى با حبشه عليه مسلمانان انداخت . در سال 1520 م . سفيرى از دربار پرتغال عازم حبشه شد و با نگوس وقت پيمانى بست . ديرى نگذشت كه احمد ابن محمد معروف به گران فرمانرواى سومالى با حمايت و پشتيبانى پاشاى دولت عثمانى بر حبشه حمله كرد و سپاهيانى را كه پادشاه پرتغال به يارى نگوس فرستاده بود ، شكست داد ، اما مرگ احمد ابن محمد گران از پيشرفت مهاجمان جلوگيرى كرد . زنگبار : در سال 1503 م . پرتغاليها زنگبار را تصرف كردند و آنجا را پايگاه تجاوزات خود به افريقاى شرقى قرار دادند . مراكش : فرمانرواى وطأسيان مراكش ، در اينزمان محمد اول ، ابن السعيد است . ( 906 ه . ق . ) ( 1500 م . ) . مصر : فرمانرواى اينزمان مماليك برجى قانسوغورى است ( 906 - 922 ه . ق . ) ( 1500 - 1517 م . ) . زمانى كه به سلطنت رسيد بيش از 60 سال داشت . در دوران زمامدارى وى يكى از منابع مهم درآمد كشور ، حقوق گمركى بود كه از كالاهايى كه از هندوستان صادر مىشد و از طريق مصر و شام به اروپا حمل مىگرديد ، دريافت مىشد . به همين علت است كه دولت پرتغال در صدد پيدا كردن راه ديگر و ارزانترى از طريق