عزيز الله بيات
378
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
يونان : در سال 1456 م . تركان عثمانى يونان را تصرف كردند . احمد ميرزاى گوركانى ( 873 - 899 ه . ق . ) ( 1468 - 1493 م . ) سلطان احمد ميرزا پسر سلطان ابو سعيد گوركان است . وى در سال 873 هجرى به جاى پدر در سمرقند به سلطنت نشست و در سال 899 هجرى شيبك خان اوزبك ، او را كشت و سلطان محمود گوركانى به جايش نشست كه سلطنت او از 899 - 900 هجرى طول كشيد در همين زمان تركمانان آققويونلو در آذربايجان حكومت مىكردند كه به فرمان حسن بيك مؤسس اين سلسله ، ميرزا يادگار محمد پسر ميرزا سلطان محمد ابن بايسنقر به خراسان حمله كرد و با سلطان حسين ميرزاى بايقرا كه در اينزمان در خراسان حكومت مىكرد ، به جنگ پرداخت . ليكن در سال 874 هجرى مغلوب شد ولى طولى نكشيد كه به سبب كمكى كه اوزون حسن به او كرد ، بار ديگر بر سلطان حسين بايقرا غلبه و هرات را تصرف كرد ، اما ديرى نپاييد كه سلطان حسين ميرزا بايقرا غفلتا بر هرات تاخت كه در اين حادثه يادگار ميرزا كشته شد . چندى نگذشت كه سلطان حسين ميرزا دچار حملات ازبكان به خراسان شد . وى از مشهورترين امراى تيمورى است كه مدت حكومتش از ( 875 - 911 ه . ق . ) طول كشيد . پسرش بديع الزمان تيمورى نيز كه تاب مقاومت در مقابل ازبكان نداشت ، در سال 916 هجرى گريخت و به شاه اسماعيل مؤسس سلسلهء صفويه پناهنده شد . آخرين شاهزاده تيمورى محمد زمان ميرزا نام داشت كه به خدمت ظهير الدين بابر پادشاه گوركانى هند درآمد . امراى آخرى تيمورى ، يعنى از ابو سعيد به بعد ، معاصرند با حسنعلى ميرزا پسر جهانشاه ( 872 - 873 ه . ق . ) از امراى آققويونلو و امير حسن بيك ( 872 - 882 ه . ق . ) و سلطان خليل پسر امير حسن ( 882 - 883 ه . ق . ) و يعقوب بيك پسر حسن بيك ( 883 - 896 ه . ق . ) و بايسنقر پسر يعقوب ( 896 - 897 ه . ق . ) و رستم پسر مقصود ابن حسن بيك ( 897 - 902 ه . ق . ) و احمد پسر اغور لو محمد ابن حسن بيك ( 897 - 902 ه . ق . ) از امراى آققويونلو و شاه رستم عباسى ( 873 ه . ق . ) از اتابكان لر كوچك . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت احمد ميرزا و سلطان محمود و سلطان حسين