عزيز الله بيات
293
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
الدين پروانه حاكم روم را مأمور حمله به حلب گردانيد ، ليكن از ملك الظاهر زمامدار مصر شكست خورد و عقب نشست . در نتيجه فتح بزرگى نصيب مصريان شد . در سال 675 هجرى الملك الظاهر به شام و آسياى صغير لشكر كشيد و در محل ابلستين سپاهيان اباقا را به سختى شكست داد . در سال 680 هجرى سيف الدين فرزند و جانشين الملك الظاهر در نزديكى حمص منگو تيمور برادر اباقا را شكست داد . از اين تاريخ اباقا ديگر جرئت لشكركشى به آن ديار را نداشت . اباقا معاصر است با ملك شمس الدين پسر ابى بكر كرت ( 663 - 676 ه . ق . ) و ملك ركن الدين پسر ملك شمس الدين ( 677 - 705 ه . ق . ) از آل كرت و ابش خاتون دختر سعد ابن ابى بكر ( 662 - 686 ه . ق . ) از اتابكان فار و نصرت الدين ابراهيم پسر ملك مظفر الدين ( 662 - 664 ه . ق . ) و جلال الدين طيب شاه ( 664 - 681 ه . ق . ) از ملوك شبانكاره و سلطان حجاج ابن قطب الدين ( 656 - 666 ه . ق . ) و عصمت الدين قتلغ تركان زوجه قطب الدين ( 656 - 681 ه . ق . ) از قراختائيان كرمان و امير مبارز الدين محمد ابن غياث الدين حاجى ( 660 - 723 ه . ق . ) از آل مظفر و شمس الدين الب ارغو پسر هزار اسب ( 656 - 672 ه . ق . ) و يوسف شاه پسر الب ارغو ( 672 - 688 ه . ق . ) از اتابكان لر بزرگ و تاج الدين شاه پسر حسام الدين خليل ( 658 - 677 ه . ق . ) و عز الدين حسين پسر بدر الدين ( 677 - 692 ه . ق . ) از اتابكان لر كوچك . رويدادهاى مهم جهان آنروز در دوران سلطنت اباقا خان و معاصران او در ايران . به شرح زير است : آسيا چين : در دوران سلطنت اباقا سلسله يوان مغول ( 1279 - 1368 م . ) جانشين سلسله سونگ شد . در سال 274 و 1281 م . مغولان به فرماندهى قوبيلاى قاآن در صدد لشكر كشى به ژاپن برآمدند ولى توفيق نيافتند . در همين دوران يكى از اهالى ونيز به نام ماركوپولو سفرى 20 ساله از 1271 - 1291 م . به آسيا كرد .