شكست خورد ، باز هم مورد لطف سنجر قرار گرفت . آتسز پس از آنكه سنجر به اسارت غزان درآمد ، در خراسان بناى تجاوز و تاخت‌وتاز را گذاشت و در سال 551 هجرى در نزديكى قوچان درگذشت . ايل ارسلان ( 551 - 567 ه . ق . ) ( 1156 - 1171 م . ) بعد از درگذشت آتسز ، فرزندش ايل ارسلان جانشين او شد و با سلطان سنجر از در اطاعت درآمد . در سال 553 هجرى به ماوراء النهر لشكر كشيد و بخارا و سمرقند را از خاقان افراسيابى گرفت . در سال 558 هجرى بر سر تصرف خراسان با مويد آى ابه اختلاف پيدا كرد و نيشابور را در محاصره گرفت ، ليكن به تصرف آنجا موفق نشد و پس از صلح با مويد آى ابه به خوارزم برگشت . در سال 567 هجرى قراختائيان به خوارزم حمله‌ور شدند . ايل ارسلان از آنها شكست خورد و كمى بعد درگذشت . سلطان شاه ابن ايل ارسلان ( 567 - 568 ه . ق . ) ( 1171 - 1172 م . ) علاء الدين تكش پس از غلبه بر برادر خود به تخت نشست . در سال 590 هجرى به كمك اتابك آذربايجان ، طغرل سوم آخرين پادشاه سلجوقى را مغلوب خود ساخت و در سال 591 هجرى براى سركوبى تركان قپچاق رهسپار سواحل رودخانه سيحون شد ، اما در اين لشكركشى شكست خورد . در سال 594 هجرى به كمك قطب الدين محمد فرزند خود تركان قپچاقى را در حوالى شهر جند شكست داد . در سال 596 هجرى به قلعه الموت قزوين حمله برد و عدهء زيادى از پيروان مذهب اسماعيليه را كشت . علاء الدين محمد ابن علاء الدين تكش ( 596 - 617 ه . ق . ) ( 1199 - 1220 م . ) قطب الدين محمد ملقب به علاء الدين ، بعد از مرگ تكش جانشين پدر شد . در سال 592 هجرى كرمان را ضميمه قلمرو خود ساخت . در سال 606 هجرى مازندران را از تصرف اسپهبدان خارج كرد و آن را ضميمه متصرفات خود ساخت . در سال 607 هجرى سپاهيان تايانگو سردار معروف گورخان قراختائى را شكست داد و پس از تصرف سمرقند دولت قراختائى را منقرض كرد . در سال 612 هجرى سلسله غوريان را منقرض و هرات و غزنين را تصرف كرد . در سال 614 هجرى به فتواى جمعى از علماى ماوراء النهر نام ناصر خليفهء عباسى را از خطبه انداخت و از راه همدان عازم بغداد شد .