عزيز الله بيات

261

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

رود سيحون و از طرف ديگر به سواحل درياى مديترانه رسانيد . در سال 456 هجرى امير ناحيه ختلان را شكست داد و قلمرو او را به تصرف خود درآورد . در سال 458 فارس را تصرف كرد . در سال 463 هجرى رومانوس ديو جانوس امپراتور روم شرقى را در محل ملازگرد مغلوب و اسير گردانيد . در ابتداى سال 465 هجرى براى سركوبى شمس الملك نصر رهسپار سمرقند شد ، ليكن در نزديكى يكى از قلعه‌هاى كنار جيحون به دست يوسف نامى كه نگهبان آن قلعه بود ، به قتل رسيد . جلال الدين ملكشاه ابن آلب‌ارسلان ( 465 - 485 ه . ق . ) ( 1073 - 1092 م . ) بعد از كشته شدن آلپ‌ارسلان ، فرزندش ملكشاه جانشين او شد . در آغاز كار ، با مشكلات بسيار روبرو شد ، اما بر اثر كاردانى و شايستگى خواجه نظام الملك ، تمام مشكلات يكى بعد از ديگرى به نحو شايسته حل شد . در سال 473 هجرى تكش برادر ملكشاه با وى جنگيد و او را شكست داد و دستگير كرد . در سال 477 هجرى انطاكيه را فتح كرد و خط مرزى دولت سلاجقه را از سمت مغرب به سواحل مديترانه رساند . در سال 479 هجرى از راه موصل به بلاد درهء علياى فرات رفت و بعضى از قلعه‌هاى آن سرزمين را كه هنوز در تصرف روميان بود ، به قلمرو خود ضميمه و حلب را نيز تصرف كرد . در سال 482 هجرى سمرقند را گرفت . ملكشاه در اواخر سلطنت خود بر سر انتخاب وليعهد با خواجه نظام الملك اختلاف نظر پيدا كرد . بعد از كشته شدن خواجه نظام الملك به دست فدائيان اسماعيلى ، در سال 485 هجرى تاج الملك شيرازى را به جاى نظام الملك منصوب كرد . ديرى نگذشت كه ملكشاه هم درگذشت . ركن الدين ابو المظفر بركيارق ( 485 - 498 ه . ق . ) ( 1092 - 1104 م . ) بعد از مرگ ملكشاه ، تركان خاتون همسر او پسر خردسال خود ، محمود را به سلطنت بر داشت و بركيارق بزرگترين پسر ملكشاه را زندانى كرد كه بعدها به يارى طرفداران خواجه نظام الملك از زندان رها شد . در سال 485 هجرى تركان خاتون عازم سركوبى بركيارق شد ، اما در نزديكى بروجرد از سپاهيان بركيارق شكست خورد . در نتيجه بر