عزيز الله بيات
247
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
سلطان محمد ابن محمود ( از ربيع الاخر تا شوال 421 ه . ق . ) بعد از درگذشت محمود پسرش محمد جانشين او شد و از اصفهان رهسپار غزنين گرديد . بزرگان كشور چون مسعود را از هرنظر شايستهتر از محمد مىدانستند در سال 421 هجرى محمد را دستگير و پس از كور كردن ، او را در قلعهاى زندانى كردند . او تا سال 432 هجرى در زندان بود و در اين سال مسعود كه از دفع سلجوقيان عاجز شده بود ، راه هندوستان را پيش گرفت . در طول راه عدهاى از سپاهيانش خزائن سلطنتى را غارت و مسعود را زندانى كردند و بار ديگر محمد نابينا را به سلطنت نشاندند . هنگامى كه مودود پسر سلطان مسعود از اين حادثه مطلع شد ، با سپاهى به جنگ عموى خويش محمد رفت و پس از غلبه بر وى او را كشت . سلطان مسعود ابن محمود ( 421 - 432 ه . ق . ) ( 1030 - 1040 م . ) پس از زندانى شدن محمد ، مسعود به تخت نشست و خواجه ابو القاسم ميمندى را به وزارت خود منصوب كرد كه تا سال 424 هجرى در اين سمت باقى بود . در سال 422 هجرى سلطان مسعود ، مكران را تا حدود سند تصرف كرد . در سال 426 هجرى به سرزمين گرگان و طبرستان كه قلمرو آل زيار بود ، تاخت و در جنگى كه با ابو كاليجار سرپرست انوشيروان كرد ، وى را مغلوب ساخت . ليكن طرفين با يكديگر صلح كردند . مسعود در سال 428 به هندوستان لشكر كشيد و قلعههايى را كه در جنوبشرقى پنجاب واقع شده بود ، به تصرف خود درآورد . در اينزمان تركان سلجوقى كه در اطراف رود سيحون سكونت داشتند ، از مسعود تقاضا كردند كه در خراسان اقامت كنند . مسعود نپذيرفت و با آنان از در جنگ درآمد . در سال 429 طغرل سلجوقى ، نيشابور را گرفت و در سال 431 هجرى در جنگ ديگرى كه در محل دندانقان اتفاق افتاد ، مسعود شكست خورد و به هندوستان گريخت و همانطور كه گفته شد در سال 432 هجرى به دست عدهاى از غلامانش زندانى شد و كمى بعد به قتل رسيد .