عزيز الله بيات

243

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

خاتون ابتدا به قلعه بطرك رفت و سپس رهسپار نواحى غربى ايران شد و در اثر مساعدت بدر الدين حسنويه ، مجد الدوله را دستگير و شمس الدوله را جانشين او كرد ، اما طولى نكشيد كه با شمس الدوله نيز اختلاف پيدا كرد ، او را به همدان فرستاد و مجددا مجد الدوله را به امارت نشاند . مجد الدوله تا سال 420 هجرى در رى حكومت كرد . بعد از درگذشت مادرش سپاهيان از اطاعت او سرپيچى كردند . مجد الدوله به سلطان محمود غزنوى متوسل شد . محمود در سال 420 هجرى شخصا به رى آمد و مجد الدوله را روانه غزنين كرد . در حقيقت با اين عمل پايان فرمانروايى ديالمه رى و همدان را اعلام داشت . « 1 » شمس الدوله ( 387 - 412 ه . ق . ) ( 997 - 1021 م . ) شمس الدوله پسر ديگر فخر الدوله كه بعد از مرگ پدر خود به فرمان مادرش سيده خاتون در همدان و كرمانشاه حكومت مىكرد ، در سال 405 هجرى قلمرو كردان حسنويه را نيز ضميمه متصرفات خود كرد . اهميت دوران فرمانروايى شمس الدوله در تاريخ ايران بيشتر بدان جهت است كه مدتى وزارت او را حكيم و فيلسوف عاليقدر ايرانى ابو على سينا به عهده داشت . سماء الدوله ( 412 - 414 ه . ق . ) ( 1021 - 1023 م . ) آخرين فرد ديالمه همدان سماء الدوله پسر شمس الدوله است . وى در سال 414 هجرى براى تصرف بروجرد بدان ناحيه تاخت . حاكم آن محل از علاء الدوله حاكم اصفهان يارى خواست . علاء الدوله به همدان لشكر كشيد و سماء الدوله را دستگير كرد . حكومت اين شعبه نيز كه در همدان فرمانروايى داشتند ، در سال 414 هجرى پايان يافت . قلمرو حكومت سلسله آل بويه ، گيلان ، رى ، همدان ، فارس ، اصفهان ، كرمان و خوزستان بود .

--> ( 1 ) . ر ك . تاريخ گزيده ، ص 426 - 429 . مجمل التواريخ و القصص ، ص 397 - 398 . الكامل ، وقايع سال 420