عزيز الله بيات
239
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
بهاء الدوله ( 379 - 403 ه . ق . ) ( 989 - 1012 م . ) بعد از شرف الدوله فرزندش امير على جانشين او شد ، اما با مخالفت عمويان خود يعنى بهاء الدوله و صمصام الدوله مواجه شد . وى هرچند خود را در پناه بهاء الدوله قرار داد ، طولى نكشيد كه به فرمان بهاء الدوله كشته شد . بهاء الدوله در سال 380 هجرى خوزستان را فتح كرد و بر برادر خود صمصام الدوله غلبه كرد . در اوايل سلطنت بهاء الدوله در سال 379 هجرى نواحى موصل از تصرف آل بويه خارج شد . طولى نكشيد كه در سال 381 هجرى كرمان نيز به تصرف امير خلف ابن احمد صفارى درآمد . ليكن اندكى بعد بهاء الدوله موصل را در سال 382 هجرى و كرمان را در سال 390 هجرى مجددا به تصرف خود درآورد . بهاء الدوله در سال 403 هجرى درگذشت . سلطان الدوله ( 403 - 415 ه . ق . ) ( 1012 - 1024 م . ) بعد از درگذشت بهاء الدوله ، پسرش ابو شجاع ملقب به سلطان الدوله جانشين او شد . در سال 411 هجرى در نتيجهء شورش سپاهيان بغداد ، سلطان الدوله از كار بر كنار شد و به جاى او برادر كوچكش ابو على مشرف الدوله را به اميرى انتخاب كردند . ابو كاليجار مرزبان ( 415 - 440 ه . ق . ) ( 1024 - 1048 م . ) با آنكه سلطان الدوله از امارت بغداد بر كنار شد ، قريب مدت سه سال ديگر بر فارس و قسمتى از خوزستان و كرمان حكومت كرد . وى در سال 415 هجرى درگذشت و پسرش به نام ابو كاليجار مرزبان به جاى او نشست . مدعى ابو كاليجار مرزبان ، در نواحى خوزستان و عراق ، ابو طاهر جلال الدوله فرزند ابو على مشرف الدوله بود . كشمكش بين اين دو بر سر تصرف اهواز و بغداد تا سال 428 هجرى باقى بود ، تا آنكه در اين سال با يكديگر صلح كردند . پس از مرگ جلال الدوله با اينكه عده زيادى از اهالى بغداد با پسرش الملك العزيز ابو منصور بيعت كردند ، ابو كاليجار ، سران سپاه او را با خود همدست كرد و جانشين جلال الدوله شد . فرمانروايى ابو كاليجار تا سال 440 هجرى طول كشيد . در اواخر دوران حكمرانى خود زد و خوردهايى با افراد خاندان كاكويه و