عزيز الله بيات
234
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
انوشيروان فلك المعالى ( 423 - 435 ه . ق . ) ( 1031 - 1043 م . ) بعد از منوچهر ، فرزندش انوشيروان جانشين او شد . به دليل خردسالى ، خالش باكاليجار زمام امور را در دست گرفت . باكاليجار در آغاز كار ، نمايندهاى نزد سلطان مسعود غزنوى فرستاد و قبول تبعيت كرد . در سال 425 هجرى كه سلطان مسعود غزنوى به عزم جهاد به هندوستان رفته بود ، باكاليجار از موقعيت استفاده كرد و علم طغيان بر ضد سلطان مسعود برافراشت . سلطان مسعود بعد از مراجعت از هندوستان در سال 426 هجرى به طرف گرگان حركت كرد . باكاليجار به اتفاق انوشيروان گرگان را رها كرد و به رى پناهنده شد . ديرى نگذشت كه در محل ناتل از آباديهاى آمل از سپاهيان سلطان مسعود شكست خوردند . باكاليجار از در عذرخواهى درآمد و مورد عفو سلطان قرار گرفت و مجددا به حكومت طبرستان و گرگان منصوب شد . طولى نكشيد كه طغرل سلجوقى بر سلطان مسعود غزنوى غلبه كرد و در نتيجه باكاليجار هم از تبعيت غزنويان خارج شد . در همين زمان كه انوشيروان به حد رشد رسيده بود ، باكاليجار را دستگير كرد و شخصا زمام امور را به دست گرفت . هنگامى كه طغرل از دستگيرى باكاليجار آگاه شد ، در سال 433 هجرى عازم طبرستان گرديد . انوشيروان كه نمىتوانست در مقابل طغرل مقاومت كند ، چارهاى جز تسليم در خود نديد و اين وضع تا سال 435 هجرى كه سال درگذشت انوشيروان است ، باقى بود . در حقيقت سال 433 هجرى را كه طغرل به گرگان و طبرستان تسلط يافت ، بايد سال انقراض سلسلهء آل زيار دانست . از شاهزادگان ديگر زيارى كه در تاريخ ايران معروفيت خاصى پيدا كرد ، امير عنصر المعالى كيكاووس است كه قابوسنامه را در سال 475 هجرى به عنوان نصيحتنامه ، براى تربيت پسر خود گيلانشاه تأليف كرده است . ليكن معلوم نيست كه اين شخص به امارتى هم رسيده باشد . قلمرو آل زيار عبارت بود از مازندران و اصفهان و همدان . نام و مدت زمامدارى امراى زيارى 1 . ابو الحجاج مرداويج ابن زيار 316 - 323 ه . ق . 2 . ابو طاهر وشمگير ابن زيار 323 - 357 ه . ق .