عزيز الله بيات
227
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
داشت ، در زمان منصور تا سال 365 هجرى در شغل وزارت باقى بود . « 1 » ابو القاسم نوح ابن منصور ( 366 - 387 ه . ق . ) ( 976 - 997 م . ) بعد از درگذشت منصور پسرش نوح كه بيش از سيزده سال نداشت ، به جاى پدر نشست و به دليل خردسالى وى مادرش زمام امور كشور را در دست گرفت ، نوح در ابتداى سلطنت خود ابو الحسن سيمجور را به سپهسالارى خراسان منصوب كرد . در سال 367 هجرى با وجود مخالفت سيمجور ، ابو الحسن عبد اللّه ابن احمد عتبى را به وزارت خويش انتخاب كرد و به همين سبب بين وزير و سپهسالار كدورتى پيدا شد و سرانجام عتبى امير سامانى را وادار به عزل سيمجور كرد . در سال 371 هجرى سيمجور به فرمان امير نوح عزل و ابو العباس تاش ملقب به حسام الدوله به جاى او منصوب شد . در همين ايام فخر الدوله و قابوس ابن وشمگير زيارى بر ضد تجاورات عضد الدوله و مؤيد الدوله از نوح يارى خواستند . نوح سپاهى به سردارى فايق به كمك ايشان فرستاد ، اما اين سپاه شكست خورد و عتبى با سپاه ديگرى كه خود او نيز همراه آن بود ، به مقابلهء مؤيد الدوله شتافت . اما در سال 372 هجرى در جنگ كشته شد . بعد از قتل عتبى بىنظمى فاحشى در كليهء امور كشور بروز كرد . در سال 382 هجرى بغراخان از ملوك ترك و مسلمان ماوراء النهر تركستان به بخارا حمله كرد و سپاهيان نوح را شكست داد . هرچند بخارا را تصرف كرد ، ليكن بعد از مدت كوتاهى به تركستان بازگشت . در چنين وضعى ابو الحسن سيمجور سپهسالار خراسان با يكى ديگر از سرداران سامانى يعنى فايق خاصه بر ضد امير سامانى متحد شد . امير نوح ناچار از سبكتكين داماد آلپتكين يارى خواست . سبكتكين به اتفاق محمود فرزند خود به يارى امير نوح شتافت و فايق و سيمجور را شكست داد . امير نوح در سال 387 هجرى درگذشت . « 2 »
--> ( 1 ) . ر ك . ترجمهء تاريخ يمينى ، ص 41 . زين الاخبار ، ص 163 . تاريخ غزنويان و سامانيان و آل بويه ، تأليف خواجه رشيد الدين فضل اللّه ، ص 14 . ( 2 ) . ر ك . ترجمهء تاريخ يمينى ، ص 95 . حبيب السير ، ج 2 ، ص 364 . تركستاننامه ، ج 2 ، ص 557 - 560 . ادبيات كلاسيك فارسى ، تأليف آربرى ، ص 8 - 9 .