قيام ايرانيان براى تجديد استقلال مملكت با تسلط خلفاى بنى اميه ، از افكار و سياست دوران جاهليت و تبعيض نژادى ، طرفدارى شد و اين سياست غلط وحدتى را كه دين مقدس اسلام ميان همهء اقوام مسلمان به وجود آورده بود ، ناديده گرفت . نتيجهء اين امر تنها پراكندگى مسلمانان نبود ، بلكه تحقير تودهء عظيمى از مسلمانان غير عرب را كه اغلب از ملل بزرگ عالم بودند و سابقهء ممتدى در علم و ادب و جهانگيرى و جهاندارى داشتند ، دربرداشت . در ميان غير عرب ، روميان و ايرانيان از ديگران برتر بودند و تحقيرهاى امويان بر آنان سخت گران مىآمد . به همين دليل بر آن شدند كه با تمام قوا تسلط بنى اميه را ريشه‌كن سازند . در تعقيب همين سياست بود كه ايرانيان هنگام دعوت بنى هاشم به سوى آنان روى آوردند . قدم اول در نهضتهاى نظامى و سياسى ايرانيان به دست ابو مسلم خراسانى بر ضد خلافت بنى اميه برداشته شد . اگرچه ايرانيان از طريق قيام ، باعث روى كار آمدن خلفاى بنى عباس شدند . و بر بسيارى از هدفهاى خود دست يافتند ، ولى در اين مرحله نيز با دشمنان جديدى روبه‌رو شدند . سياست مزورانه بنى عباس از همان آغاز مانند قتل ابو مسلم و ابو سلمه خلال و ابن مقفع و برانداختن خاندان سهل سرخسى ، به خوبى آشكار شد . قتل ابو مسلم باعث شورش ايرانيان شد . در سال 137 هجرى ( 754 م . ) سپهبد فيروز معروف به سنباد به خونخواهى ابو مسلم در خراسان قيام كرد . به فرمان منصور ، جهور ابن مراد عجلى مأمور جنگ با سنباد شد . در اين پيكار بيش از 100 هزار تن از ياران سنباد كشته شدند و خود وى هم به قتل رسيد . در سال 150 هجرى ( 767 م . ) شخصى ديگر به نام استاد سيس در خراسان دعوى نبوت كرد . در سال 151 هجرى ( 768 م . ) به دستور مهدى كه حكومت خراسان را به عهده داشت ، خازم ابن خزيمه مأمور دفع استاد سيس شد . در اين پيكار استاد سيس شكست خورد و به اسارت درآمد و در بغداد به فرمان خليفه كشته شد ، در سال 159 هجرى در زمان خلافت مهدى مردى به نام المقنع با آوردن آئينى جديد بناى مخالفت با بنى عباس را گذاشت . در سال 161 هجرى ( 777 م . ) قيام وى نيز به دست عمال خليفه خاموش شد .