براق حاجب ( 619 - 632 ه . ق . ) از قراختائيان كرمان و سعد ابن زنگى ( 599 - 632 ه . ق . ) از اتابكان فارس و قطب الدين مبارز ( 622 ه . ق . ) از ملوك شبانكاره و علاء الدوله سام ( 576 - 625 ه . ق . ) از اتابكان يزد و ابن اثير مورخ معروف ، معاصر او بودند . « 1 » مهمترين وقايع دوران خلافت ظاهر كه در نقاط ديگر دنياى آن‌روز به وقوع پيوست ، همانا به قدرت رسيدن پاپ اينوسان سوم و شرح حال فردريك دوم است كه به تفصيل ضمن حوادث دوران خلافت ناصر گفته شد . خلافت مستنصر ( 623 - 640 ه . ق . ) ( 1224 - 1242 م . ) پس از درگذشت ظاهر بامر اللّه مردم با فرزند وى جعفر بيعت كردند و او با لقب المستنصر باللّه به خلافت نشست . اين خليفه نيز در كشوردارى و گسترش عدل و داد از همان روش نيك پدرش پيروى كرد ، اما در دوران خلافت وى امور دولت مختل شد و عمال ، سر به نافرمانى برداشتند . به سبب تعديل در اخذ مالياتها درآمد دولت بنحو محسوسى نقصان يافته بود و سپاهيان در تنگناى معيشت قرار گرفته بودند . مستنصر مردى باذوق و فاضل و علم دوست بود . به فرمان او مدرسهء مستنصريه را بنا كردند كه مانند آن ، تا آن‌زمان در دنياى اسلام بنا نشده بود و كتابخانه كم‌نظيرى در همان‌جا تأسيس كرد و فقهاى عاليقدر و صاحب‌نظرى را براى تدريس در آن مدرسه از گوشه و كنار سرزمينهاى اسلامى به بغداد فراخواند . اوكتاى قاآن ( 626 - 629 ه . ق . ) پسر چنگيز خان و يراق حاجب مؤسس قراختائيان كرمان ( 619 - 632 ه . ق . ) و ابو بكر سعد ( 623 - 658 ه . ق . ) از اتابكان فارس و سلطان جلال الدين خوارزمشاه ( 617 - 628 ه . ق . ) از سلسله خوارزمشاهيان و ملك مظفر الدين پسر قطب الدين مبارز ( 624 - 658 ه . ق . ) از ملوك شبانكاره و قطب الدين محمود شاه پسر عز الدين ( 625 - 650 ه . ق . ) از اتابكان يزد ، معاصر او بودند . « 2 »

--> ( 1 ) . ر ك . الكامل ، ج 27 ، ص 9 - 49 . مختصر الدول ، ص 315 - 317 . حبيب السير ، ج 2 ، ص 332 . تجارب السلف ، ص 344 - 347 . تاريخ ابن خلدون ، ج 2 ، ص 828 - 829 . روضة الصفا ، ج 3 ، ص 541 . ( 2 ) . ر ك . تاريخ گزيده ، ص 367 - 368 . تاريخ ابن خلدون ، ج 2 ، ص 83 . حبيب السير ، ج 2 ، ص 332 .