عزيز الله بيات

169

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

محمود خان پسر خاقان محمد ارسلان خان ابن سليمان ابن بغرا خان داود است كه خواهرزادهء سلطان سنجر سلجوقى بود . سنجر بعد از قتل پدر وى محمد ارسلان خان امارت تركستان و ماوراء النهر را به ابو العباس حسن تكين داد . بعد از مرگ وى ( 526 ه . ق . ) سنجر ولايت مذكور را به محمود خان داد . در سال 531 هجرى ( 1136 م . ) تركان قراختائى به ماوراء النهر حمله بردند و محمود خان به سختى از آنها شكست خورد و بناچار متوسل به سلطان سنجر شد ، اما سلطان سلجوقى در نزديكى قطوان از تركان قراختائى شكست خورد ( 536 ه . ق . ) ( 1141 م . ) در نتيجه ماوراء النهر به تصرف گورخانيان درآمد كه قريب هشتاد سال ماوراء النهر را در تصرف داشتند . يمن : آخرين فرد سلسلهء بنى نجاح ، الفاتك الثالث ابن محمد ابن منصور است ( 531 - 554 ه . ق . ) ( 1136 - 1159 م . ) اين سلسله توسط بنى مهدى منقرض شد . بنى مهدى در شهر زبيد ( از شهرهاى يمن ) مقام بنى صليح را گرفتند . على ابن مهدى از زهّاد تهامه بود كه به دعوت نبوت برخاست و اتباع خود را به تقليد حضرت رسول ( ص ) به مهاجر و انصار تقسيم كرد و موفق به تصرف بعضى از قلاع تهامه و مطيع ساختن آنجا شد . افريقا الجزاير : فرمانرواى بنى حماد ، يحيى ابن عزيز است ( 547 ه . ق . ) ( 1152 م . ) در همين زمان عبد المؤمن ابن على موحدى ، بجابه را گرفت و يحيى بناچار در سال 547 هجرى ( 1153 م . ) تسليم مهاجمين شد و در حقيقت اين سلسله توسط موحدين منقرض گرديد . « 1 » تونس : در تونس ، بنى زيرى ( زيريان ) حكومت داشتند و فرمانرواى اين‌زمان ، حسن ابن على است ( 515 - 543 ه . ق . ) ( 1121 - 1148 م . ) در همين زمان نورمن‌ها مهديه را به تصرف خود درآوردند . اين سلسله توسط رجار ( رژر ) پادشاه سيسيل و امراى موحدين منقرض گرديد .

--> ( 1 ) . ر ك . دايرة المعارف اسلام ، ماده بنو حماد . دايرة المعارف فارسى ، ج 1 ، ص 864 . طبقات سلاطين اسلام ، ص 34 .