مكرم ( على ابن محمد ) در سال 480 هجرى ( 1087 م . ) پايتخت خود را به شهر ذوجيله منتقل كرد . در سال 476 هجرى ( 1083 م . ) المكرم صليحى دو برادر را كه عباس ابن مكرم و مسعود ابن مكرم نام داشتند ، مشتركا مأمور حكومت عدن كرد كه اين ترتيب تا چندين نسل ادامه داشت . سرانجام دو نفر از امراى عدن به نامهاى ابو السعود و ابو الفرات ترتيب مذكور را نپذيرفتند و خود را از زير بار تابعيت پادشاه صنعا خارج كردند . به همين جهت در عدن سلسله‌اى به نام بنى زريع تأسيس شد . « 1 » افريقا الجزاير : فرمانرواى سلسلهء بنى حماد ، منصور پسر ناصر است ( 481 - 498 ه . ق . ) ( 1088 - 1104 م . ) دوران زمامدارى ناصر و منصور مهمترين ادوار سلطنت سلسلهء بنى حماد است . قلمرو اين دو مشتمل بر شهرهاى الجزاير و قسنطينه بود . افزون بر اين ناصر مدتى هم بر قيروان و تونس سلطنت كرد و يكى از مقتدرترين سلاطين مغرب گرديد . وى بانى شهر بجابه است و بازرگانان ايتاليايى را بدانجا جلب نمود و پايتخت خود را از قلعه كه در معرض حملات عربها قرار گرفته بود ، در سال 483 هجرى ( 1090 م . ) به بجابه منتقل كرد . مراكش : بعد از درگذشت ابو بكر ابن عمر در سال 480 هجرى ( 1087 م . ) يوسف ابن تاشفين فرماندهى مرابطين را به دست گرفت . مقارن اين احوال آلفونسوى ششم پادشاه كاستيل از ضعف امراى آندلس و ملوك الطوايف استفاده كرده ، صاحب قدرت و نفوذ زيادى شده بود . محمد ابن عباد امير اشبيليه بنابر صلاحديد قاضى عبد اللّه محمد ابن ادهم و اصرار مشايخ و بزرگان رؤساى قرطبه درصدد برآمد كه از يوسف ابن تاشفين كه در همين زمان به امير المسلمين معروف شده بود ، براى دفع شر آلفونسوى ششم طلب يارى نمايد . يوسف ابن تاشفين پس از جمع‌آورى سپاه در سال 479 هجرى ( 1086 م . ) از افريقا به اسپانيا وارد شد و در نبرد زلاقه پيروزى بزرگى بر آلفونسوى ششم به دست آورد . در سال 484 هجرى ( 1090 م . ) بار ديگر مسلمانان اشبيليه از يوسف ابن تاشفين

--> ( 1 ) . ر ك . تاريخ ابن خلدون ، ج 3 ، ص 311 .