فصل دوم سلسلهء هخامنشى ( 559 - 330 ق م . ) پارسيها نيز مردمانى آريايىنژاد بودند كه ورود آنها به نجد ايران دقيقا معلوم نيست . در كتيبه‌هاى آشورى قرن نهم قبل از ميلاد از مردم پارسوا ذكر شده است كه در اطراف درياچهء اروميه سكونت داشته‌اند . از كتيبه‌هاى آشورى چنين استنباط مىشود كه در زمان سلطنت شلم نصر ( 731 - 713 ق م . ) تا زمان آسورهادون ( 662 ق م . ) پادشاهان يا امراى پارسوا تا زمان فروريتش ( 655 - 633 ق م . ) كه پارس را ضميمهء متصرفات خود كرد ، تابع دولت آشور بوده‌اند . هرودوت كه شجره نسب هخامنشى را ذكر كرده ، آنها را پارسى دانسته و نوشته است كه پارسيها به شش طايفهء ده‌نشين و شهرنشين و چهار طايفهء چادرنشين تقسيم شده بودند . ليكن هيچ‌گونه ذكرى از دوگانه يا دو شاخه بودن اين سلسله به ميان نياورده است . هرچند هرودوت ، كوروش را پادشاه ماد دانسته است ، ليكن حفريات شوش و اسناد و مدارك بابلى ثابت مىكند كه كوروش پادشاه انزان و عيلام بوده است . بنا به عقيدهء هرودوت ، سرسلسلهء هخامنشيان ، هخامنش بود و زمامداران بعد از او به ترتيب عبارتند از چيش‌پيش اول ، كمبوجيه اول و كوروش اول ،