ناظم الاسلام كرمانى

528

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )

دم كوچه اول شهر معطل نموده و بار الاغ مرا تفحص كردند چون يزد حصار و خندقى نداشت لذا دم اول كوچه اجزاء گمرك حاضر بودند وقتى كه از يزد خارج شدم به قدر نيم ساعت مرا معطل نمودند كه مال التجاره شايد بيرون برده باشم چون فحص كردند چيزى نيافتند عقب رفتند در كاشان و ناين و قم و دم دروازه طهران كذالك هم از واردين گمرك مىگرفتند و هم از خارجين . باندازهء انسان را معطل ميكردند و فحص اسباب و خورجين انسان را مىنمودند كه انسان بمرك خويش راضى بود بعضى اوقات زير پالان الاغ و زير چادر و لباس زنها را مىگشتند در ده سال قبل كه سال اول سلطنت اعليحضرت مظفر الدين شاه بود اين بدعت و خلاف شرع و تمدن را موقوف كردند باصطلاح ما كه در روزنامه نوروز نوشتيم شاه گمرك داخله را بخشيد و اين بخشيدن گمرك داخله در سال 1314 بود و گمرك را واگذار به مسيو نوز كردند كه منحصر نمود بخارجه و سرحد در سابق كه در همه شهرها گمرك ميگرفتند در سال ششصد هزار تومان عايدى گمرك بود ليكن مسيو نوز گمرك شهرها را موقوف و ممنوع نمود ولى از خارجه كه داخل ميشدند و يا خارج مىشدند از مال التجاره مأخوذ مىداشت و عايدى اين گمرك محدود رسيد به شش كرور بارى حكومتهاى شهرها دم دروازه از ذغال و پنير و بقول و ميوه‌جات باسم حق العرض نه باسم گمرك از واردين چيزى ميگرفتند باز گمرك به اسمى ديگر و لباس ديگر مرسوم و معمول گرديد . در اين روز اول ماه شعبان دستخط اعليحضرت شاهنشاه مظفر الدين شاه بر منع اين گمرك غير مرسوم صادر گرديد از قرار مضمون ذيل : ( دستخط همايون شاهنشاهى ) جناب اشرف صدر اعظم - از آنجا كه راى جهان‌آراى بيضاضاى ملوكانه پيوسته برفاه عامه رعيت و به ارزانى و فراوانى قوت و غذاى ناس معطوف و مصروف است محض سلامت ذات سنى الصفات همايون خسروانه از تاريخ صدور اين دستخط انجم نقط مبارك كليه بارهائى را كه از خارج شهر داخل و وارد دار الخلافه مىشود اعم از تره‌بار و حبوبات و بقولات و مأكولات و ذغال و هيزم و برنج و روغن و ساير اقسام مأكولات و آذوقه مردم به التمام و بالكليه باستثناى ( خانات محمديه و سوق الدواب ) كه ماليات و معمولى خود را كما فى السابق بايد بديوان اعلى ادا و ايفا نمايند بالمره از بارى سى شاهى و هر قبيل عوارض و تحميلات سنوات قبل مرفوع القلم فرموديم كه هيچيك از اهالى به هيچ رسم دينارى به اين اسم و رسم از بارهاى وارد به شهر مطالبه و دريافت نكرده و احدى در خارج شهر استقبال از بارهاى وارده ننموده و صاحبان بار بميل و رضاى خود بارها و امتعه خود را در كمال آزادى و اختيار بهرجا ميل دارند وارد نموده بمظنّه روز به فروش برسانند . آن جناب اشرف اكيدا بحكومت مركزيه بدار الخلافه دستور العمل